نمایش موارد بر اساس برچسب: فولاد مبارکه

به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از سیتنا در اقتصادهای امروز کارخانه‌های بزرگ تنها مراکز تولید نیستند؛ آن‌ها حلقه‌های کلیدی زنجیره تأمین، پیشران توسعه صنعتی و تضمین‌کننده ثبات بسیاری از صنایع دیگر به شمار می‌روند. فولاد مبارکه نیز از این قاعده مستثنی نیست.

این مجموعه با تأمین بخش قابل‌توجهی از نیاز صنایع خودروسازی، نفت و گاز، لوازم خانگی، ساختمان، انرژی و ده‌ها صنعت دیگر، نقشی فراتر از یک شرکت تولیدی در اقتصاد ایران ایفا می‌کند.

از همین رو، آسیب به یکی از واحدهای راهبردی این مجتمع در جریان جنگ رمضان، تنها یک حادثه صنعتی نبود؛ بلکه آزمونی برای سنجش میزان آمادگی، انسجام مدیریتی و توان فنی یکی از بزرگ‌ترین بنگاه‌های اقتصادی کشور محسوب می‌شد. 

گزارش پیش‌رو، با مرور روند مدیریت بحران، عملیات بازسازی و بازگشت فولاد مبارکه به مدار تولید، تلاش می‌کند نشان دهد چگونه برنامه‌ریزی پیشین، سرمایه انسانی متخصص و تکیه بر ظرفیت‌های داخلی، زمینه تبدیل یک تهدید بزرگ به تجربه‌ای ماندگار در مدیریت بحران صنعتی را فراهم کرد.

وقتی قلب صنعت ایران به تپش افتاد

بحران، همیشه با انفجار آغاز نمی‌شود؛ گاهی با سکوتی آغاز می‌شود که پس از آن، هزاران تصمیم باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن گرفته شود.

در صنایع بزرگ، فاصله میان یک حادثه و تبدیل شدن آن به بحرانی ملی، تنها چند ساعت است.

اگر این فاصله به‌درستی مدیریت نشود، آسیب از محدوده یک کارخانه فراتر می‌رود و زنجیره‌ای از پیامدهای اقتصادی، صنعتی و حتی اجتماعی را به همراه خواهد داشت.

در جنگ رمضان و حملات رژیم صهیونیستی به زیرساخت‌های ایران، تنها مراکز نظامی مورد هدف قرار نگرفتند؛ بخشی از زیرساخت‌های اقتصادی و صنعتی کشور نیز در معرض تهدید قرار گرفتند.

در میان این اهداف، نام فولاد مبارکه بیش از سایر واحدهای صنعتی به چشم آمد؛ مجموعه‌ای که سال‌هاست به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد تخت خاورمیانه، نقش محوری در تأمین مواد اولیه صنایع خودروسازی، لوازم خانگی، نفت و گاز، ساختمان، لوله و پروفیل و ده‌ها صنعت دیگر ایفا می‌کند.

شاید برای بسیاری از مردم، فولاد مبارکه تنها نام یک کارخانه باشد؛ اما در واقعیت، این مجتمع صنعتی یکی از مهم‌ترین گره‌های زنجیره اقتصاد ایران است.

هرگونه اختلال در تولید آن، تنها به کاهش چند هزار تن فولاد محدود نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند بر صدها شرکت پایین‌دستی، هزاران فرصت شغلی، قراردادهای صادراتی و حتی قیمت فولاد در بازار داخلی اثر بگذارد.

به همین دلیل، حفظ پایداری تولید در این مجموعه، صرفاً یک مسئله شرکتی نیست؛ بلکه بخشی از امنیت اقتصادی کشور به شمار می‌رود.

در چنین شرایطی، آسیب دیدن یکی از واحدهای کلیدی فولاد مبارکه، به‌ویژه کوره شماره ۸، می‌توانست آغازگر بحرانی باشد که دامنه آن از مرزهای این مجتمع صنعتی فراتر برود.

کارشناسان صنعت فولاد به‌خوبی می‌دانند که راه‌اندازی دوباره چنین تجهیزاتی، در شرایط عادی نیز فرآیندی پیچیده، زمان‌بر و پرهزینه است؛ حال آنکه این‌بار، همه چیز باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن و در شرایطی انجام می‌شد که کشور همچنان درگیر پیامدهای جنگ بود.

اما درست در همین نقطه، روایت فولاد مبارکه از یک خبر صنعتی فاصله می‌گیرد و به یک مطالعه موردی در حوزه مدیریت بحران تبدیل می‌شود.

بحران؛ آزمون واقعی سازمان‌ها

در ادبیات مدیریت، بحران زمانی آغاز می‌شود که تصمیم‌های معمول دیگر پاسخگو نیستند.

سازمان باید در زمانی کوتاه، با اطلاعات ناقص، منابع محدود و فشارهای بیرونی، تصمیم‌هایی بگیرد که آینده آن را تعیین می‌کنند.

تفاوت سازمان‌های موفق با سایر مجموعه‌ها نیز دقیقاً در همین نقطه مشخص می‌شود؛ اینکه آیا بحران، سازمان را متوقف می‌کند یا به فرصتی برای بازآفرینی تبدیل می‌شود.

آنچه پس از حمله به فولاد مبارکه رخ داد، بیش از آنکه یک عملیات تعمیراتی باشد، نمونه‌ای از اجرای عملی اصول مدیریت بحران بود.

در همان ساعات ابتدایی، ساختار فرماندهی بحران شکل گرفت، ارزیابی خسارت آغاز شد و هم‌زمان، تیم‌های تخصصی مأمور شدند سناریوهای مختلف بازگشت به تولید را بررسی کنند.

هدف روشن بود؛ کاهش زمان توقف و جلوگیری از سرایت بحران به سایر بخش‌های زنجیره تولید.

این رویکرد، تفاوت مهمی با نگاه سنتی به بازسازی داشت. در بسیاری از پروژه‌های مشابه ابتدا خسارت‌ها به‌طور کامل بررسی و سپس برنامه بازسازی آغاز می‌شود؛ اما در فولاد مبارکه، ارزیابی، طراحی، تأمین قطعات و اجرای عملیات به‌صورت موازی پیش رفت تا زمان از دست نرود.

همین تصمیم، بعدها یکی از عوامل اصلی کاهش چشمگیر زمان بازگشت به تولید عنوان شد.

چرا فولاد مبارکه اهمیت راهبردی دارد؟

برای درک اهمیت آنچه در فولاد مبارکه رخ داد، باید جایگاه این شرکت در اقتصاد ایران را شناخت این مجتمع سهم قابل توجهی از تولید فولاد تخت کشور را در اختیار دارد و محصولات آن به‌طور مستقیم در صنایع خودروسازی، تولید لوازم خانگی، صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، پروژه‌های عمرانی و بسیاری از واحدهای تولیدی دیگر مصرف می‌شود.

به بیان دیگر، اگر تولید در فولاد مبارکه برای مدت طولانی متوقف می‌شد اثر آن تنها در آمار تولید فولاد دیده نمی‌شد؛ بلکه بسیاری از صنایع وابسته نیز با کمبود مواد اولیه، افزایش هزینه تولید و تأخیر در اجرای پروژه‌ها روبه‌رو می‌شدند.

از همین رو، بازگرداندن هرچه سریع‌تر این مجتمع به مدار تولید، تنها یک هدف سازمانی نبود؛ بلکه ضرورتی برای حفظ ثبات زنجیره تأمین کشور محسوب می‌شد.

از سوی دیگر، فولاد مبارکه در سال‌های اخیر با سرمایه‌گذاری در بومی‌سازی تجهیزات، توسعه فناوری و همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان، شبکه‌ای گسترده از تأمین‌کنندگان داخلی ایجاد کرده است.

این ظرفیت، در روزهای بحران به یکی از مهم‌ترین مزیت‌های رقابتی شرکت تبدیل شد؛ زیرا وابستگی کمتر به تأمین‌کنندگان خارجی، امکان تصمیم‌گیری سریع‌تر و آغاز فوری عملیات بازسازی را فراهم کرد.

روایت یک بازگشت

شاید مهم‌ترین ویژگی این تجربه آن باشد که فولاد مبارکه تلاش نکرد بحران را صرفاً پشت سر بگذارد؛ بلکه آن را به فرصتی برای بازنگری در فرآیندها، افزایش هماهنگی سازمانی و تقویت تاب‌آوری تبدیل کرد.

در این نگاه، بازسازی به معنای بازگرداندن وضعیت گذشته نبود، بلکه آغاز مسیری برای ساختن زیرساختی مقاوم‌تر و آماده‌تر در برابر بحران‌های آینده بود.

در روزهایی که بسیاری چشم‌انتظار برآورد خسارت‌ها بودند، درون این مجتمع صنعتی، عملیات دیگری در جریان بود؛ عملیات سازمان‌دهی، تصمیم‌سازی و آماده‌سازی برای بزرگ‌ترین پروژه بازسازی سال‌های اخیر فولاد مبارکه. پروژه‌ای که قرار بود در هفته‌های بعد، به نمادی از توان مهندسی ایرانی و مدیریت بحران در صنعت کشور تبدیل شود.

ساعت صفر؛ وقتی زمان به ارزشمندترین سرمایه تبدیل شد

در مدیریت بحران، نخستین ساعات پس از حادثه، تعیین‌کننده‌ترین مقطع محسوب می‌شود.

هر ساعت تأخیر در تصمیم‌گیری، می‌تواند روزها یا حتی هفته‌ها به زمان بازسازی اضافه کند.

در فولاد مبارکه نیز از همان ساعات ابتدایی، ستاد مدیریت بحران و کمیته‌های تخصصی تشکیل شد.

وظیفه این کمیته‌ها تنها بررسی خسارت نبود؛ بلکه باید هم‌زمان چند مأموریت را پیش می‌بردند؛ ارزیابی فنی، تأمین تجهیزات، برنامه‌ریزی اجرایی، مدیریت منابع انسانی و حفظ تداوم تولید در سایر واحدها.

این تصمیم باعث شد فرآیند بازسازی به‌جای حرکت مرحله‌ای، به‌صورت موازی پیش برود؛ یعنی در حالی که گروهی مشغول ارزیابی آسیب‌ها بودند، گروه دیگر نقشه‌های تعمیر را آماده می‌کرد و هم‌زمان، تأمین قطعات نیز آغاز شده بود.

همین مدل مدیریت پروژه، یکی از تفاوت‌های اصلی عملیات بازسازی فولاد مبارکه با بسیاری از پروژه‌های مشابه بود.

پروژه‌ای با ده‌ها جبهه کاری

بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی فولاد مبارکه، عملیات بازسازی تنها به یک کارگاه یا یک تیم محدود نبود. برای بازگرداندن کوره شماره ۸ به مدار تولید، ده‌ها پروژه کوچک و بزرگ به‌طور هم‌زمان تعریف شد.

هر بخش از کوره، سامانه برق، تجهیزات مکانیکی، خطوط انتقال انرژی، سیستم‌های کنترلی، جرثقیل‌ها، تجهیزات جانبی و تأسیسات مرتبط، برنامه زمان‌بندی و تیم تخصصی خود را داشت.

در مجموع، ده‌ها جبهه کاری به‌صورت موازی فعال شدند؛ مدلی که در مدیریت پروژه از آن با عنوان Fast Track Executionیا «اجرای فشرده و هم‌زمان» یاد می‌شود؛ روشی که اگرچه پیچیدگی مدیریت را افزایش می‌دهد، اما می‌تواند زمان اجرای پروژه را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.

مهندسان ایرانی در خط مقدم

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های عملیات بازسازی، اتکا به توان فنی داخلی بود.

سال‌ها سرمایه‌گذاری فولاد مبارکه در بومی‌سازی تجهیزات و همکاری با شرکت‌های سازنده داخلی، در روزهای بحران نتیجه خود را نشان داد.

بسیاری از قطعات حساس که در گذشته از خارج کشور تأمین می‌شد، این بار با کمک شرکت‌های ایرانی ساخته، بازطراحی یا بازسازی شد.

به گفته مسئولان این پروژه، بیش از ۱۱۴ قطعه و تجهیز کلیدی در جریان عملیات بازسازی تأمین یا بازسازی شد؛ بخشی از آن‌ها برای نخستین‌بار در داخل کشور ساخته شدند. این موضوع علاوه بر کاهش زمان بازسازی، وابستگی به زنجیره تأمین خارجی را نیز به حداقل رساند.

در کنار آن، هزاران ساعت کار تخصصی توسط مهندسان، تکنسین‌ها، کارگران و پیمانکاران ثبت شد؛ نیروهایی که بسیاری از آنان در شیفت‌های شبانه‌روزی، بدون توقف، روند بازسازی را پیش بردند.

مدیریت بحران یعنی مدیریت زمان

شاید مهم‌ترین شاخص موفقیت این پروژه، کاهش چشمگیر زمان بازسازی باشد.

بر اساس برآوردهای اولیه، بازگشت کامل کوره شماره ۸ می‌توانست حدود سه ماه یا حتی بیشتر زمان ببرد؛ اما با تغییر مدل مدیریت پروژه، هماهنگی میان تیم‌ها و حذف زمان‌های مرده، این زمان به ۴۵ روز کاهش یافت.

این دستاورد تنها یک رکورد اجرایی نبود؛ بلکه از نظر اقتصادی نیز اهمیت زیادی داشت.

هر روز توقف تولید در یک مجتمع بزرگ فولادی، علاوه بر هزینه‌های مستقیم، می‌تواند بر زنجیره تأمین، قراردادهای فروش، صادرات و برنامه تولید صنایع پایین‌دستی اثر بگذارد.

بنابراین کاهش زمان بازسازی، عملاً به معنای کاهش خسارت اقتصادی نیز بود.

بازسازی همراه با نوسازی

یکی از تصمیم‌های مهم مدیران فولاد مبارکه این بود که پروژه بازسازی صرفاً به بازگرداندن شرایط قبل محدود نشود.

در جریان عملیات، برخی تجهیزات ارتقا یافتند، تعدادی از سامانه‌های کنترلی مورد بازنگری قرار گرفتند و اصلاحاتی در زیرساخت‌های فنی انجام شد تا احتمال بروز مشکلات مشابه در آینده کاهش یابد.

در واقع، فلسفه پروژه این بود که اگر قرار است واحدی دوباره ساخته شود، باید بهتر، ایمن‌تر و آماده‌تر از گذشته باشد.

همین نگاه باعث شد بسیاری از کارشناسان، عملیات انجام‌شده را صرفاً یک پروژه تعمیراتی ندانند؛ بلکه آن را نمونه‌ای از بازسازی هوشمند ارزیابی کنند؛ رویکردی که بحران را به فرصتی برای ارتقای فناوری و افزایش تاب‌آوری تبدیل می‌کند.

آنچه در بیرون دیده نمی‌شد

بخش بزرگی از موفقیت این پروژه، مربوط به اقداماتی بود که شاید هرگز در تصاویر و اخبار دیده نشد.

هماهنگی میان واحدهای مختلف، تأمین سریع مواد اولیه، مدیریت شیفت‌های کاری، برنامه‌ریزی لجستیکی، کنترل کیفیت، حفظ ایمنی کارکنان، ارتباط مستمر با شرکت‌های سازنده و تصمیم‌گیری لحظه‌ای مدیران، همگی اجزای پنهان این عملیات بودند.

در مدیریت بحران، معمولاً نتیجه دیده می‌شود، نه فرآیندی که به آن نتیجه منتهی شده است.

اما واقعیت این است که بازگشت کوره شماره ۸، حاصل هزاران تصمیم کوچک و بزرگ بود که طی ۴۵ روز، در کنار یکدیگر قرار گرفتند.

آغاز فصل جدید

وقتی کوره شماره ۸ دوباره روشن شد، پروژه بازسازی عملاً به پایان رسید؛ اما تجربه‌ای تازه برای فولاد مبارکه آغاز شد.

این تجربه نشان داد که سرمایه اصلی یک بنگاه صنعتی، تنها ماشین‌آلات یا خطوط تولید نیست؛ بلکه سرمایه انسانی، دانش فنی، نظام تصمیم‌گیری و آمادگی سازمان برای مواجهه با بحران است.

در عمل، فولاد مبارکه توانست یکی از مهم‌ترین آزمون‌های سال‌های اخیر خود را به فرصتی برای نمایش ظرفیت مهندسی، مدیریت پروژه و هماهنگی سازمانی تبدیل کند؛ تجربه‌ای که امروز از آن به‌عنوان یکی از نمونه‌های موفق مدیریت بحران در صنعت ایران یاد می‌شود.

از بازسازی تا تاب‌آوری؛ چگونه فولاد مبارکه بحران را به فرصتی برای تحول تبدیل کرد؟

در بسیاری از صنایع جهان، پایان عملیات بازسازی به معنای پایان بحران است؛ اما در سازمان‌هایی که نگاه راهبردی دارند، بازسازی نقطه پایان نیست، بلکه آغاز یک مرحله تازه است.

تجربه فولاد مبارکه نیز از همین جنس بود. در این پروژه، هدف تنها روشن شدن دوباره یک کوره نبود؛ بلکه مدیران این مجموعه تلاش کردند از دل بحران، فرصتی برای بازنگری در ساختارها، تقویت توان داخلی و افزایش تاب‌آوری صنعتی خلق کنند.

در ادبیات نوین مدیریت، «تاب‌آوری صنعتی» به توانایی یک بنگاه برای پیش‌بینی، مقابله، بازیابی و حتی ارتقای عملکرد پس از بحران گفته می‌شود.

این مفهوم طی سال‌های اخیر، به‌ویژه پس از همه‌گیری کرونا، جنگ اوکراین و اختلال در زنجیره‌های جهانی تأمین، به یکی از مهم‌ترین شاخص‌های ارزیابی صنایع بزرگ جهان تبدیل شده است.

اکنون بسیاری از شرکت‌های بزرگ، تاب‌آوری را نه یک مزیت رقابتی، بلکه شرط بقا می‌دانند.

آزمونی برای سیاست بومی‌سازی

فولاد مبارکه سال‌هاست از بومی‌سازی تجهیزات، همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان و توسعه زنجیره تأمین داخلی سخن می‌گوید. تا پیش از بحران، این سیاست بیشتر در قالب آمار و گزارش‌های سالانه دیده می‌شد؛ اما حادثه اخیر، نخستین آزمون عملی این راهبرد بود.

زمانی که پروژه بازسازی آغاز شد، بسیاری از تجهیزات و قطعات موردنیاز باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن تأمین می‌شدند؛ شرایطی که امکان اتکا به واردات را به حداقل رسانده بود.

در این مقطع، شبکه گسترده سازندگان داخلی، شرکت‌های دانش‌بنیان و مجموعه‌های مهندسی همکار فولاد مبارکه وارد میدان شدند.

در واقع، آنچه سال‌ها به‌عنوان «اکوسیستم صنعتی فولاد مبارکه» شکل گرفته بود، در روزهای بحران نقش خود را نشان داد.

اگر این شبکه وجود نداشت، تأمین برخی تجهیزات حساس می‌توانست هفته‌ها یا حتی ماه‌ها به طول بینجامد.

فراتر از یک کارخانه؛ مدیریت یک زنجیره

یکی از ویژگی‌های صنایع مادر این است که عملکرد آن‌ها تنها به خودشان محدود نمی‌شود.

فولاد مبارکه روزانه مواد اولیه صدها واحد صنعتی را تأمین می‌کند؛ از خودروسازان گرفته تا تولیدکنندگان لوازم خانگی، صنایع نفت و گاز، سازندگان لوله و پروفیل و فعالان حوزه ساختمان.

به همین دلیل، هر تصمیم مدیریتی در این مجموعه، مستقیماً بر عملکرد بخش بزرگی از صنعت کشور اثر می‌گذارد.

در روزهای پس از حادثه، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مدیران، جلوگیری از ایجاد اختلال در این زنجیره بود.

بر اساس گزارش‌های رسمی، در کنار عملیات بازسازی، تلاش شد با مدیریت ظرفیت سایر خطوط تولید، برنامه‌ریزی دقیق تحویل سفارش‌ها و هماهنگی با مشتریان، آثار توقف کوره شماره ۸ تا حد امکان کنترل شود.

این تصمیم شاید در ظاهر کمتر به چشم آمده باشد، اما از منظر مدیریت بحران، یکی از مهم‌ترین اقدامات پروژه محسوب می‌شود؛ زیرا بحران تنها زمانی مهار می‌شود که آثار آن بر ذی‌نفعان نیز کاهش یابد.

سرمایه‌ای به نام اعتماد

یکی از پیامدهای مهم مدیریت موفق بحران، حفظ اعتماد است؛ اعتمادی که میان کارکنان، سهامداران، مشتریان، تأمین‌کنندگان و بازار شکل گرفته است.

در روزهای ابتدایی حادثه، نگرانی‌هایی درباره آینده تولید و زمان بازگشت کوره شماره ۸ وجود داشت؛ اما انتشار مستمر گزارش‌های پیشرفت پروژه، اطلاع‌رسانی مرحله‌به‌مرحله و اعلام زمان‌بندی بازسازی، باعث شد فضای ابهام تا حد زیادی مدیریت شود.

تجربه شرکت‌های بزرگ دنیا نیز نشان می‌دهد که در بحران‌ها، مدیریت اطلاعات به اندازه مدیریت عملیات اهمیت دارد.

سازمانی که بتواند واقع‌بینانه، شفاف و مستمر با ذی‌نفعان خود ارتباط برقرار کند، اعتماد بازار را بهتر حفظ خواهد کرد.

بحران؛ فرصتی برای بازآفرینی

شاید مهم‌ترین تفاوت فولاد مبارکه با بسیاری از پروژه‌های مشابه، در همین نگاه نهفته باشد.

در بسیاری از سازمان‌ها، هدف از بازسازی، بازگشت به شرایط قبل از حادثه است؛ اما در فولاد مبارکه، هم‌زمان با تعمیر تجهیزات، اصلاح برخی فرآیندها، بازنگری در دستورالعمل‌ها و ارتقای زیرساخت‌های فنی نیز دنبال شد.

این رویکرد، یکی از اصول شناخته‌شده مدیریت بحران در جهان است؛ اینکه سازمان پس از عبور از بحران، نسبت به قبل مقاوم‌تر، چابک‌تر و آماده‌تر شود.

به بیان دیگر، اگر حادثه‌ای مشابه در آینده رخ دهد، سازمان نباید دوباره از نقطه صفر آغاز کند؛ بلکه باید از تجربه گذشته برای کاهش زمان واکنش، بهبود فرآیندها و افزایش سرعت بازیابی استفاده کند.

درس‌هایی برای صنعت ایران

تجربه فولاد مبارکه تنها برای صنعت فولاد اهمیت ندارد. بسیاری از صنایع راهبردی کشور، از پتروشیمی و پالایشگاه‌ها گرفته تا نیروگاه‌ها، صنایع معدنی، مخابرات و حمل‌ونقل، با چالش‌های مشابهی در حوزه تداوم کسب‌وکار روبه‌رو هستند.

این تجربه نشان داد که چهار اصل می‌تواند مسیر عبور از بحران را کوتاه‌تر کند:

نخست، آمادگی پیش از بحران؛ یعنی سرمایه‌گذاری روی بومی‌سازی، آموزش نیروی انسانی و ایجاد شبکه تأمین داخلی.

دوم، فرماندهی واحد؛ بحرانی با این ابعاد، بدون ساختار مشخص تصمیم‌گیری قابل مدیریت نیست.

سوم، اجرای موازی پروژه‌ها؛ رویکردی که زمان بازسازی را به شکل قابل توجهی کاهش می‌دهد.

و چهارم، تبدیل بحران به فرصت؛ یعنی استفاده از بازسازی برای ارتقای فناوری و اصلاح فرآیندها، نه صرفاً بازگرداندن شرایط گذشته.

شاید بتوان گفت مهم‌ترین دستاورد فولاد مبارکه، نه بازگشت کوره شماره ۸، بلکه اثبات این نکته بود که سرمایه‌گذاری روی دانش فنی، بومی‌سازی و سرمایه انسانی، در روز بحران بازده واقعی خود را نشان می‌دهد.

فراتر از اعداد

در گزارش‌های رسمی، از ده‌ها پروژه، هزاران نفر-ساعت کار تخصصی، صدها قطعه بازسازی‌شده و ده‌ها جلسه مدیریتی سخن گفته شده است.

این اعداد، اهمیت خود را دارند؛ اما آنچه بیش از همه قابل توجه است، تصویری است که از توان مهندسی و ظرفیت سازمانی صنعت ایران ارائه می‌شود.

فولاد مبارکه در این تجربه نشان داد که مدیریت بحران، تنها مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها نیست؛ بلکه ترکیبی از آینده‌نگری، سرمایه‌گذاری بلندمدت، اعتماد به نیروی انسانی و توان تصمیم‌گیری در شرایط فشار است.

بازگشت کوره شماره ۸، پایان یک پروژه بود؛ اما شاید آغاز فصلی تازه در نگاه صنایع بزرگ کشور به مفهوم تاب‌آوری و تداوم کسب‌وکار باشد.

پایان یک بحران، آغاز یک الگو

بازگشت کوره شماره ۸ به مدار تولید، اگرچه نقطه پایان عملیات بازسازی بود، اما نمی‌توان آن را پایان این روایت دانست.

آنچه در فولاد مبارکه رخ داد، صرفاً احیای یک تجهیز آسیب‌دیده نبود؛ بلکه تجربه‌ای بود که نشان داد مدیریت بحران در صنایع بزرگ، تنها به سرعت تعمیرات وابسته نیست، بلکه به سال‌ها سرمایه‌گذاری روی دانش فنی، توسعه سرمایه انسانی، بومی‌سازی تجهیزات و ایجاد ساختارهای تصمیم‌گیری چابک وابسته است.

در نگاه نخست، شاید مهم‌ترین دستاورد این پروژه، بازگشت یک واحد تولیدی ظرف ۴۵ روز باشد؛ اما اگر کمی عمیق‌تر نگاه کنیم، ارزش واقعی این تجربه در جای دیگری نهفته است.

بحران اخیر نشان داد که تاب‌آوری صنعتی، محصول تصمیم‌هایی نیست که پس از وقوع حادثه گرفته می‌شوند؛ بلکه نتیجه سال‌ها برنامه‌ریزی، سرمایه‌گذاری و شکل‌گیری ظرفیت‌هایی است که در روزهای عادی شاید کمتر دیده شوند، اما در روزهای سخت، نقش تعیین‌کننده پیدا می‌کنند.

آزمون واقعی سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت

سال‌هاست که در ادبیات توسعه صنعتی کشور، از مفاهیمی مانند «بومی‌سازی»، «دانش‌بنیان»، «ساخت داخل» و «اقتصاد مقاومتی» سخن گفته می‌شود.

با این حال، ارزش واقعی این مفاهیم زمانی آشکار می‌شود که یک صنعت در معرض بحران قرار گیرد.

اگر فولاد مبارکه طی سال‌های گذشته شبکه گسترده‌ای از سازندگان داخلی، شرکت‌های دانش‌بنیان و مراکز مهندسی را پیرامون خود شکل نداده بود، احتمالاً تأمین برخی قطعات کلیدی و بازگرداندن تجهیزات به مدار تولید، به زمان بسیار بیشتری نیاز داشت.

در چنین شرایطی، بحران می‌توانست از یک حادثه صنعتی به یک چالش اقتصادی گسترده تبدیل شود.

از این منظر، عملیات بازسازی اخیر را می‌توان آزمونی عملی برای سیاست بومی‌سازی در صنعت فولاد دانست؛ آزمونی که نشان داد توسعه ظرفیت‌های داخلی، تنها یک مزیت اقتصادی نیست، بلکه بخشی از امنیت صنعتی کشور محسوب می‌شود.

مدیریت بحران؛ فراتر از تعمیر تجهیزات

در بسیاری از گزارش‌ها، تمرکز اصلی بر مدت زمان بازسازی یا حجم عملیات فنی است؛ اما واقعیت آن است که بخش مهمی از موفقیت فولاد مبارکه، خارج از کارگاه‌ها و خطوط تولید رقم خورد.

تشکیل سریع ستاد مدیریت بحران، تقسیم دقیق مسئولیت‌ها، تصمیم‌گیری متمرکز، هماهنگی میان واحدهای مختلف، ارتباط مستمر با تأمین‌کنندگان، مدیریت منابع انسانی، کنترل ریسک و اطلاع‌رسانی مرحله‌به‌مرحله، همگی بخشی از فرآیندی بودند که در نهایت امکان بازگشت سریع به تولید را فراهم کردند.

در حقیقت، این پروژه بیش از آنکه یک پروژه تعمیراتی باشد، نمونه‌ای از مدیریت یک سازمان در شرایط عدم قطعیت بود؛ شرایطی که هر تصمیم، می‌توانست بر زمان بازسازی، هزینه‌ها و حتی اعتماد بازار اثر بگذارد.

تجربه‌ای که می‌تواند به یک الگو تبدیل شود

آنچه فولاد مبارکه در این بحران تجربه کرد، محدود به صنعت فولاد نیست. امروز بسیاری از صنایع راهبردی کشور، از پتروشیمی و پالایشگاه‌ها گرفته تا نیروگاه‌ها، صنایع معدنی، مخابرات و حمل‌ونقل، با این پرسش روبه‌رو هستند که اگر با بحرانی مشابه مواجه شوند، چه میزان آمادگی برای حفظ تداوم فعالیت دارند؟

تجربه فولاد مبارکه نشان می‌دهد که پاسخ این پرسش، نه در روز حادثه، بلکه سال‌ها پیش از آن شکل می‌گیرد؛ زمانی که سازمان روی آموزش نیروی انسانی، توسعه فناوری، ایجاد زنجیره تأمین داخلی، مستندسازی فرآیندها و تدوین سناریوهای مدیریت بحران سرمایه‌گذاری می‌کند.

به بیان دیگر، تاب‌آوری یک ویژگی ذاتی نیست؛ بلکه قابلیتی است که باید آن را ساخت، تمرین کرد و به‌طور مستمر ارتقا داد.

آینده؛ از مدیریت بحران تا مدیریت تاب‌آوری

در جهان امروز، بسیاری از شرکت‌های بزرگ، دیگر تنها به تدوین برنامه‌های مدیریت بحران اکتفا نمی‌کنند، بلکه به سمت طراحی نظام‌های جامع «تاب‌آوری سازمانی» حرکت کرده‌اند؛ نظام‌هایی که هدف آن‌ها تنها بازگشت به شرایط قبل نیست، بلکه افزایش توان سازمان برای مواجهه با بحران‌های آینده است.

برای فولاد مبارکه نیز، تجربه اخیر می‌تواند نقطه آغاز مرحله‌ای تازه باشد؛ مرحله‌ای که در آن، درس‌آموخته‌های این پروژه به دستورالعمل‌ها، استانداردها و برنامه‌های آینده تبدیل شوند.

اگر چنین اتفاقی رخ دهد، ارزش واقعی این تجربه تنها به بازسازی یک کوره محدود نخواهد شد، بلکه به ارتقای فرهنگ مدیریت بحران در یکی از بزرگ‌ترین بنگاه‌های صنعتی کشور منجر می‌شود.

تاریخ صنایع بزرگ جهان نشان می‌دهد که بسیاری از مهم‌ترین تحول‌ها، پس از عبور از بحران‌ها شکل گرفته‌اند. بحران‌ها، اگرچه هزینه‌بر و دشوارند، اما می‌توانند فرصتی برای اصلاح ساختارها، بازنگری در فرآیندها و افزایش توان رقابتی سازمان‌ها باشند.

روایت فولاد مبارکه پس از جنگ رمضان نیز از همین جنس است. روایتی که در آن، سرعت تصمیم‌گیری، انسجام سازمانی، اعتماد به نیروی انسانی، اتکا به توان مهندسی داخلی و مدیریت علمی پروژه، در کنار یکدیگر قرار گرفتند تا یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های صنعتی کشور در زمانی کوتاه دوباره به مدار تولید بازگردد.

شاید مهم‌ترین پیام این تجربه آن باشد که قدرت واقعی یک سازمان، نه در روزهای آرام، بلکه در نحوه مواجهه با بحران‌ها سنجیده می‌شود.

فولاد مبارکه در این آزمون، تلاش کرد نشان دهد که حتی در دشوارترین شرایط نیز می‌توان با تکیه بر دانش، برنامه‌ریزی و همدلی، مسیر بازگشت را هموار کرد.

از این منظر، بازسازی کوره شماره ۸ را می‌توان فراتر از یک موفقیت فنی دانست؛ این پروژه، روایتی از ظرفیت صنعت ایران برای عبور از بحران و ساختن آینده‌ای مقاوم‌تر است؛ روایتی که می‌تواند برای سایر صنایع کشور نیز الهام‌بخش باشد.

مدیریت بحران، در نهایت به یک اصل ساده بازمی‌گردد: سازمان‌هایی که برای روزهای سخت در روزهای آرام آماده می‌شوند، در بحران‌ها کمتر غافلگیر خواهند شد.

تجربه فولاد مبارکه، با همه پیچیدگی‌ها و دشواری‌هایش، بار دیگر این حقیقت را یادآوری کرد که سرمایه اصلی هر صنعت، نه فقط تجهیزات و ماشین‌آلات، بلکه انسان‌ها، دانش و توانایی آن‌ها در تصمیم‌گیری و اقدام به‌موقع است.

به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از پایگاه تحلیلی خبری ایراسین صنعت فولاد، به عنوان ستون فقرات توسعه اقتصادی، نقشی بنیادین در شکل‌دهی به زیرساخت‌های مدرن، شبکه‌های انتقال انرژی، خودروسازی و تولید لوازم خانگی ایفا می‌کند.

در معماری ژئواکونومیک خاورمیانه، شرکت فولاد مبارکه اصفهان با دستیابی به ظرفیت تولید بیش از ۱۰ میلیون تن فولاد خام، نه تنها جایگاه بزرگترین تولیدکننده فولاد در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا را به خود اختصاص داده، بلکه به لنگرگاه ثبات زنجیره تامین در صنایع پایین‌دستی ایران تبدیل شده است.

با این وجود، منطق بی‌رحم بازارهای جهانی نشان می‌دهد که اتکای صرف به تولید مقاطع فولادی تجاری و پایه نظیر اسلب‌های معمولی، شرکت‌های بزرگ را در معرض آسیب‌پذیری شدید ناشی از نوسانات قیمت جهانی سنگ‌آهن و چرخه‌های رکود اقتصادی قرار می‌دهد.

گروه فولاد مبارکه در پاسخ به این ریسک سیستماتیک، استراتژی کلان خود را به سوی تولید «ورق‌های فولادی گرید خاص» با ارزش‌افزوده بالا تغییر جهت داده است.

این تغییر راهبرد، نیازمند طراحی یک اکوسیستم پیچیده از خطوط نورد گرم، نورد سرد، متالورژی ثانویه و خطوط پوشش‌دهی بوده است؛ شبکه‌ای که در آن هر یک از شرکت‌های تابعه، ماموریت متالورژیکی دقیقی را برای قطع وابستگی صنایع استراتژیک کشور بر عهده گرفته‌اند.

قلب تپنده‌ی زیرساخت و انرژی

سایت اصلی فولاد مبارکه به عنوان مرکز ثقل این اکوسیستم صنعتی، وظیفه خطیر تامین مواد پایه نظیر آهن اسفنجی، تختال و کلاف گرم را بر عهده دارد و به طور همزمان، سنگین‌ترین و پیچیده‌ترین ماموریت‌های متالورژیکی را در تولید مقاطع عریض و استراتژیک راهبری می‌کند.

گذر از فولادهای ساختمانی به فولادهای مهندسی در این مجتمع، نیازمند تسلط بر فرآیندهای پیچیده ترمومکانیکال و عملیات حرارتی کنترل‌شده است.

تولید گریدهای میکروآلیاژی نظیر سری API که تحمل فشارهای هیدرواستاتیک بالا و محیط‌های خورنده اسیدی (ترش) را در خطوط انتقال نفت و گاز دارا هستند، گام بلندی در قطع وابستگی به واردات و توسعه زیرساخت‌های انرژی کشور محسوب می‌شود.

از سوی دیگر، بومی‌سازی فولادهای عملیات حرارتی‌پذیر غیرآلیاژی با کربن متوسط (مانند گرید CK67) که با ایجاد شبکه‌های کریستالی سخت، مقاومت به سایش خیره‌کننده‌ای را برای قطعات دفاعی و سیستم‌های تعلیق به ارمغان می‌آورد، نمایانگر بلوغ تکنولوژیک این مجتمع است.

فولاد مبارکه علاوه بر تامین مستقیم بازارهای حیاتی، نقش تغذیه‌کننده خطوط نورد سرد شرکت‌های تابعه خود را نیز با ارائه کلاف‌های فول‌هارد ایفا می‌کند و از این طریق، جریان مواد را با بالاترین راندمان در کل گروه مدیریت می‌نماید.

هم‌افزایی استراتژیک در استحکام گرم و قطعات متحرک

شرکت فولاد و نورد سبا که به صورت مستقیم در ساختار فولاد مبارکه ادغام شده است؛ با بهره‌گیری از تکنولوژی پیشرفته نورد پیوسته (CSP)، به یکی از مدرن‌ترین قطب‌های تولید فولادهای مهندسی در کشور تبدیل شده است.

اهمیت استراتژیک سبا در تولید مقاطعی است که مستقیماً پویایی و حرکت را در صنایع تضمین می‌کنند.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این بخش، بومی‌سازی تولید فولاد الکتریکی غیرجهت‌دار (NGO) با درصدهای مشخص سیلیسیوم است که نقطه عطفی در امنیت زیرساخت برق کشور به شمار می‌رود

این ورق‌های پیچیده که در ساخت هسته ترانسفورماتورهای قدرت و موتورهای الکتریکی کاربرد دارند، هزینه‌های ارزی صنعت برق را به شدت کاهش داده‌اند

علاوه بر این، تولید گریدهای سخت‌کاری‌پذیر مانند CK45 برای ساخت اکسل و چرخ‌دنده‌ها، در کنار تولید گریدهای جدید گرم خودرویی نظیر ATOS60 و HAS60، زنجیره تامین قطعات متحرک و شاسی‌های مستحکم را در داخل کشور کاملاً یکپارچه و ایمن ساخته است.

تخصصی ایمنی و پوشش‌های پیشرفته

در دگردیسی صنعت خودروسازی جهانی به سمت تولید وسایل نقلیه سبک‌تر (برای کاهش مصرف سوخت) و ایمن‌تر، شرکت ورق خودرو چهارمحال و بختیاری به عنوان بازوی تخصصی گروه فولاد مبارکه ایفای نقش می‌کند.

موقعیت جغرافیایی این شرکت ، آن را به یک هاب استراتژیک برای تغذیه خطوط تولید ایران خودرو و سایپا بدل کرده است.

تمرکز اصلی این مجموعه بر تولید ورق‌های استحکام بالای پیشرفته نظیر مقاطع دوفازی (DP600) و TRIP، و همچنین گریدهای عمیق کششی است که ضمن کاهش وزن خودرو، با جذب ضربه در تصادفات، ایمنی سرنشینان را تضمین می‌کنند.

علاوه بر صنعت خودرو، این شرکت با توسعه تکنولوژی‌های پیشرفته پوشش‌دهی نظیر ورق ZAM (ترکیب روی، آلومینیوم و منیزیم) که دارای خاصیت خودترمیم‌شوندگی در لبه‌های برش‌خورده است، گزینه‌ای بی‌بدیل برای سازه‌های نیروگاه‌های خورشیدی فراهم آورده است.

ادغام تکنولوژی‌های پوشش ارگانیک نازک (TOC) در این مجموعه نیز نیاز صنایع لوازم خانگی به ورق‌های ضدخوردگی و ضداثر انگشت را با بالاترین کیفیت جهانی مرتفع می‌سازد.

سپر محافظتی صنایع بسته‌بندی و شیمیایی

حلقه نهایی و حیاتی در تکمیل اکوسیستم ارزش‌افزوده گروه فولاد مبارکه، حوزه استراتژیک بسته‌بندی است که توسط شرکت صنایع فولاد توان‌آور آسیا راهبری می‌شود.

امنیت غذایی و ایمنی شیمیایی، دو مولفه‌ای هستند که مستقیماً به کیفیت ورق‌های مصرفی در صنایع قوطی‌سازی وابسته‌اند.

این شرکت با تمرکز بر تولید مقاطع بسیار ظریف و مقاوم از جمله ورق‌های تقلیل‌یافته مضاعف، پاسخی مهندسی به نیاز تولیدکنندگانی داده است که نیازمند تحمل فشارهای داخلی در قوطی‌های اسپری و نوشیدنی‌های گازدار هستند.

از سوی دیگر، تولید ورق‌های قلع‌اندود با پوشش‌های متفاوت و گریدهای پایه ویژه، امکان ساخت قوطی‌های دوتکه با کشش عمیق را فراهم آورده است.

این مقاطع، سدی غیرقابل نفوذ در برابر خوردگی ایجاد می‌کنند و نگهداری بلندمدت مواد غذایی به‌شدت اسیدی (نظیر رب گوجه‌فرنگی و ترشیجات) و همچنین حلال‌های شیمیایی و رنگ‌ها را بدون واکنش مخرب شیمیایی تضمین می‌نمایند.

امنیت ملی در امتداد نورد فولاد

تحلیل معماری تولید در گروه فولاد مبارکه اصفهان اثبات می‌کند که این مجموعه با گذار هوشمندانه به سمت ورق‌های مهندسی کلاس جهانی، فراتر از یک بنگاه اقتصادی، به عنوان حافظ امنیت صنعتی کشور عمل می‌کند.

بومی‌سازی ۲۴ گرید استراتژیک از مهمترین گریدهای تولید شده در شبکه‌ای از شرکت‌های تخصصی، ضمن جلوگیری از خروج منابع ارزی، تاب‌آوری اقتصاد و شبکه‌های انرژی ایران را در برابر تکانه‌های ارزی و تحریم‌های بین‌المللی تضمین کرده است.

در نهایت، تولید یکپارچه‌ی این ورق‌های خاص، لنگرگاهی از ثبات ایجاد کرده است که زنجیره پایین‌دست از خودروسازی تا صنایع غذایی را در حاشیه‌ای امن از تامین پایدار مواد اولیه قرار می‌دهد و پایه‌های توسعه صنعتی کشور را مستحکم می‌سازد.

اعضای کمیسیون اقتصاد دانش‌بنیان اتاق بازرگانی اصفهان با تأکید بر نقش فناوری، نوآوری و دارایی‌های نامشهود در توسعه اقتصادی، بر ضرورت افزایش سهم اقتصاد دانش‌بنیان، تقویت همکاری صنایع بزرگ و شرکت‌های دانش‌بنیان، بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان و استفاده از توان فناورانه داخلی در بازسازی و نوسازی صنایع کشور تأکید کردند.

در این نشست که با حضور مدیران صنعتی، فعالان حوزه فناوری، نمایندگان بنیاد نخبگان و اعضای کمیسیون برگزار شد، حاضران ضمن ارائه گزارشی از عملکرد کمیته‌های تخصصی کمیسیون، به بررسی نقش شرکت‌های دانش‌بنیان در بازسازی زیرساخت‌های صنعتی، توسعه فناوری‌های بومی و ارتقای رقابت‌پذیری بنگاه‌های اقتصادی پرداختند.

ضرورت استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان

وحید فولادگر؛ رئیس کمیسیون اقتصاد دانش‌بنیان اتاق بازرگانی اصفهان با اشاره به برنامه این کمیسیون در بررسی و هماهنگی ارکان زیست‌بوم تولید و تجاری‌سازی فناوری در کشور تاکید کرد فرایند بازسازی آسیب‌های ناشی از جنگ به فولاد مبارکه باید با مشارکت فناوران شرکت‌های دانش‌بنیان در تمامی سطوح از خط تولید تا فرایندهای سازمانی توسعه یابد و محدود به موارد جاری نباشد.

او با تأکید بر تدوین پیوست فناوری برای پروژه‌های توسعه‌ای در فولاد مبارکه افزود: تدوین پیوست فناوری به جایابی درست بهره‌گیری از ظرفیت فناوران داخلی و انتقال بهینه‌ فناوری‌های خارجی کمک شایانی خواهد کرد.

فولادگر برای مشارکت کمیسیون اقتصاد دانش‌بنیان در تدوین پیوست فناوری پروژه‌های فولاد مبارکه اعلام آمادگی کرد و ضمن مهم دانستن صرفه‌جویی ۲۹ میلیون یورویی در ۴۵ روز بازسازی فولاد مبارکه با استفاده از ظرفیت فناوران شرکت‌های دانش‌بنیان، تاکید داشت: ادامه این روند علاوه بر منافع تجاری به حس مشارکت فناوران در بازسازی فولاد مبارکه کمک خواهد کرد.

دارایی‌های نامشهود؛ سرمایه پنهان اقتصاد دانش‌بنیان

مسعود باطنی؛ رئیس کمیته مالکیت معنوی و ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود با تشریح ساختار کمیسیون و کمیته‌های تخصصی آن، اظهار کرد: هدف اصلی از تشکیل کمیسیون اقتصاد دانش‌بنیان، توسعه سهم اقتصاد دانش‌بنیان از تولید ناخالص داخلی بوده است و در این راستا، کمیته‌های تخصصی در حوزه‌های هوش مصنوعی، تأمین فناوری و توسعه تقاضا، توانمندسازی و تعالی شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان، تامین مالی فناوری و مالکیت معنوی و ارزش گذاری دارایی نامشهود فعالیت می‌کنند.

او با تأکید بر اهمیت دارایی‌های نامشهود در رقابت‌پذیری سازمان‌ها افزود: امروز بیش از ۷۰ درصد ارزش شرکت‌های موفق جهان مبتنی بر دارایی‌های نامشهود است و بدون بهره‌گیری از این دارایی‌ها، امکان تداوم رقابت و توسعه برای بنگاه‌های اقتصادی وجود ندارد.

باطنی با اشاره به تجربه بازسازی برخی واحدهای صنعتی آسیب‌دیده، خاطرنشان کرد: شرکت‌هایی که بانک‌های اطلاعاتی، دانش فنی، نقشه‌های مهندسی و سرمایه انسانی متخصص خود را حفظ کرده بودند، توانستند فرآیند بازسازی را با سرعت بیشتری آغاز کنند؛ موضوعی که اهمیت دارایی‌های نامشهود را بیش از پیش نمایان می‌کند.

او همچنین به برگزاری دوره‌ها و نشست‌های تخصصی در حوزه مالکیت معنوی، داوری تخصصی و ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود اشاره کرد و گفت: نخستین کنفرانس ملی مالکیت معنوی و ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود با هدف تولید محتوای کاربردی برای فعالان اقتصادی برگزار شد تا زمینه بهره‌گیری بهتر از ظرفیت‌های قانونی این حوزه فراهم شود.

رئیس کمیته مالکیت معنوی و ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود با اشاره به ظرفیت‌های قانونی موجود برای افزایش سرمایه از محل دارایی‌های نامشهود تصریح کرد: مطابق استانداردهای حسابداری، شرکت‌ها می‌توانند ارزش واقعی دارایی‌های نامشهود خود را شناسایی و در صورت‌های مالی ثبت کنند؛ ظرفیتی که هنوز در بخش بزرگی از اقتصاد کشور مورد استفاده قرار نگرفته است.

نتایج مطلوب با سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه

فرید نجات‌بخش؛ رئیس کمیته تأمین فناوری و توسعه تقاضا با اشاره به نقش فولاد مبارکه در حمایت از زیست‌بوم فناوری کشور اظهار کرد: این مجموعه طی سال‌های گذشته یکی از مهم‌ترین حامیان توسعه فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان بوده است.

او با تأکید بر اهمیت سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه افزود: برای دستیابی به نتایج مطلوب در حوزه فناوری، باید نسبت سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه افزایش یابد و توجه بیشتری به شاخص‌های بهره‌وری فناوری صورت گیرد.

رئیس کمیته تأمین فناوری و توسعه تقاضای کمیسیون اقتصاد دانش‌بنیان همچنین بر ضرورت حضور فعال‌تر شرکت‌های دانش‌بنیان در پروژه‌های صنعتی تأکید کرد و گفت: حتی در مواردی که امکان حضور مستقیم این شرکت‌ها به عنوان پیمانکار وجود ندارد، می‌توان از ظرفیت آن‌ها در قالب مشاوران فناوری بهره گرفت تا ضمن انتقال دانش، زمینه توسعه توانمندی‌های آینده نیز فراهم شود.

امکان تحقق مهم‌ترین استراتژی‌ها با همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان

محمدرضا شریفی؛ معاون استراتژی و توسعه فناوری فولاد مبارکه گزارشی از رویکردها و اقدامات این مجموعه در حوزه فناوری و نوآوری ارائه کرد. او با اشاره به راهبردهای کلان فولاد مبارکه اظهار داشت: فناورمحور شدن، توسعه‌گری ملی و حرکت به سمت خلق ارزش فراتر از تولید محصول، از مهم‌ترین استراتژی‌های این مجموعه به شمار می‌رود و تحقق این اهداف بدون همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان امکان‌پذیر نیست.

شریفی با بیان اینکه فولاد مبارکه سهم قابل توجهی از تولید فولاد کشور را در اختیار دارد، افزود: این مجموعه تلاش کرده است ضمن حفظ جایگاه تولیدی خود، به عنوان یک بازیگر اثرگذار در اکوسیستم فناوری و نوآوری کشور نیز ایفای نقش کند.

وی با اشاره به تجربه بازسازی بخش‌های آسیب‌دیده در فولاد مبارکه گفت: در فرآیند بازسازی، علاوه بر بازگشت سریع به مدار تولید، تلاش شد از فرصت ایجادشده برای ارتقای فناوری، بهبود تجهیزات و افزایش بهره‌وری نیز استفاده شود.

معاون استراتژی و توسعه فناوری فولاد مبارکه ادامه داد: بخشی از تجهیزات و نیازهای فناورانه که پیش‌تر از طریق واردات تأمین می‌شد، با اتکا به توان شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی تأمین و بازسازی شد که این موضوع نقش مهمی در تسریع فرآیند بازگشت به تولید ایفا کرد.

وی همچنین از برنامه‌های فولاد مبارکه برای توسعه تعاملات فناورانه بین‌المللی و صادرات فناوری خبر داد و تأکید کرد: جایگاه علمی و فناورانه کشور این ظرفیت را دارد که علاوه بر تأمین نیازهای داخلی، در حوزه صادرات دانش و فناوری نیز نقش‌آفرینی کند.

تقدیر بنیاد نخبگان از نقش فولاد مبارکه در توانمندسازی نخبگان

در بخش پایانی نشست، ساره گلی، رئیس بنیاد نخبگان استان اصفهان با قدردانی از حمایت‌های فولاد مبارکه در توسعه زیست‌بوم نوآوری استان، اظهار کرد: این مجموعه نقش مؤثری در توانمندسازی نخبگان و شکل‌گیری شرکت‌های دانش‌بنیان ایفا کرده است.

وی افزود: یکی از چالش‌های همیشگی حوزه نخبگانی، تبدیل ایده‌ها و طرح‌های پژوهشی به کسب‌وکارهای موفق بوده است که فولاد مبارکه و شرکت‌های وابسته به آن در ایجاد این پیوند میان دانشگاه، فناوری و صنعت نقش پیشگام داشته‌اند.

گلی خاطرنشان کرد: پس از رخدادهای اخیر در فولاد مبارکه، بسیاری از شرکت‌های دانش‌بنیان و تیم‌های فناور آمادگی خود را برای همکاری و کمک اعلام کردند که این موضوع نشان‌دهنده شکل‌گیری یک سرمایه اجتماعی ارزشمند در اکوسیستم فناوری کشور است.

به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از تیتر20 در تاریخ معاصر ایران، کمتر نامی مانند فولاد مبارکه اصفهان تا این اندازه با توسعه صنعتی و خودباوری ملی گره خورده؛ نامی که از فلات مرکزی ایران برخاسته، اما اثرات آن در تمام شریان‌های اقتصادی کشور جاری است.

این مجموعه‌ را نمی‌توان صرفاً یک کارخانه یا حتی فقط یک هلدینگ بزرگ صنعتی دانست.

به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از پایگاه خبری و تحلیلی«فلزات‌آنلاین»، فولاد مبارکه اصفهان به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد تخت ایران، نقشی فراتر از یک بنگاه صنعتی ایفا می‌کند؛ این شرکت در عمل به ستون فقرات زنجیره تأمین صنایع پایین‌دست کشور تبدیل شده است؛ صنایعی همچون خودروسازی، لوازم خانگی، صنایع ساختمانی، پروژه‌های نفت و گاز و زیرساخت‌های ملی که بدون جریان پایدار ورق فولادی، امکان استمرار تولید در مقیاس فعلی را ندارند.

عملکرد سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد فولاد مبارکه در یک سال باثبات تولیدی موفق به ثبت حدود ۵ میلیون تن ورق گرم، ۱.۴ میلیون تن ورق سرد، ۲ میلیون تن تختال و نزدیک به ۳۰۰ هزار تن محصولات پوشش‌دار شده است. این اعداد در عمل به معنای تثبیت جایگاه این شرکت به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان فولاد تخت در منطقه و تأمین‌کننده اصلی نیاز صنایع داخلی است؛ جایگاهی که نقش آن در امنیت صنعتی کشور غیرقابل جایگزین است.

اما نقطه کانونی تحلیل، عملکرد ۱۴۰۴ است؛ سالی که از ابتدا با شدیدترین محدودیت‌های انرژی در دهه اخیر برای صنعت فولاد ایران آغاز شد.

بحران برق در تابستان، محدودیت گاز در فصل سرد و نوسان هزینه انرژی، باعث شد زنجیره تولید فولاد کشور تحت فشار جدی قرار گیرد.

با این حال، داده‌های ۹ ماهه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد فولاد مبارکه توانسته با رویکردی مبتنی بر مدیریت هوشمند انرژی و بهینه‌سازی تولید، سطح تولید خود را در محدوده‌ای پایدار حفظ کند؛ به‌گونه‌ای که تولید ورق گرم به حدود ۲.۶ میلیون تن، ورق سرد به حدود ۱ میلیون تن، تختال به حدود ۱.۵ میلیون تن و محصولات پوشش‌دار به حدود ۲۱۵ هزار تن رسیده است.

نکته مهم اینجاست که ۱۴۰۴ را نمی‌توان صرفاً با ۱۴۰۳ مقایسه عددی کرد، زیرا این سال در بستر یک تغییر ساختاری در صنعت فولاد ایران و جهان قرار گرفته است: هم‌زمانی بحران انرژی داخلی با مازاد عرضه جهانی فولاد.

این ترکیب، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده و مزیت رقابتی را از «حجم تولید» به سمت «تاب‌آوری و دسترسی به بازار صادراتی» منتقل کرده است.

در چنین شرایطی، فولاد مبارکه توانسته بخشی از تولید خود را به بازارهای صادراتی منطقه هدایت کند و نقش خود را در تأمین ارزآوری و تثبیت جریان تولید حفظ نماید.

صادرات این شرکت عمدتاً به ترکیه، عراق، افغانستان، کشورهای حوزه خلیج فارس (امارات، عمان، قطر)، شمال آفریقا (از جمله مصر و الجزایر) و برخی بازارهای آسیایی انجام شده است؛ بازارهایی که در شرایط مازاد جهانی فولاد، همچنان به دلیل رشد زیرساختی و پروژه‌های عمرانی، تقاضای پایدار برای فولاد تخت دارند.

در واقع، در شرایطی که بسیاری از تولیدکنندگان جهانی تحت فشار مازاد عرضه و افت قیمت‌ها قرار گرفته‌اند، فولاد مبارکه با تمرکز بر بازارهای منطقه‌ای و محصولات با ارزش‌افزوده بالاتر، توانسته بخشی از ریسک بازار داخلی و جهانی را مدیریت کند.

این موضوع نشان می‌دهد استراتژی شرکت از «تولید صرف» به سمت «مدیریت بازار و سبد صادراتی» تغییر یافته است؛ تغییری که در ادبیات صنعت فولاد، نشانه بلوغ راهبردی محسوب می‌شود.

برآورد عملکرد سال کامل ۱۴۰۴ نیز نشان می‌دهد که با وجود شرایط سخت انرژی، تولید سالانه می‌تواند در سطحی نزدیک به سال قبل تثبیت شود؛ به‌گونه‌ای که ورق گرم در حدود ۳.۶ تا ۳.۸ میلیون تن، ورق سرد حدود ۱.۳ میلیون تن، تختال حدود ۲ میلیون تن و محصولات پوشش‌دار بیش از ۳۰۰ هزار تن قرار گیرد.

این ثبات در دل بحران انرژی، یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تاب‌آوری عملیاتی در صنعت فولاد کشور است.

فولاد مبارکه در قیاس با فولادسازان بزرگ جهان

در سطح جهانی، شرکت‌هایی مانند آرسلورمیتال (ArcelorMittal)، نیپون استیل (Nippon Steel) و پوسکو (POSCO) نیز با چالش مشابهی مواجه‌اند؛ اما تفاوت اصلی در این است که آن‌ها با دسترسی به شبکه‌های انرژی پایدار و بازارهای متنوع صادراتی، فشار کمتری نسبت به تولیدکنندگان در اقتصادهای در حال توسعه تجربه می‌کنند.

در چنین مقیاسی، حفظ سطح تولید در ایران با محدودیت‌های انرژی و فشار مازاد جهانی خود به‌تنهایی یک دستاورد قابل توجه محسوب می‌شود.

در نهایت، جایگاه فولاد مبارکه را باید نه فقط در مقیاس تولید، بلکه در نقش آن به‌عنوان ستون حیاتی زنجیره صنعت ایران تعریف کرد؛ ستونی که بقای بسیاری از صنایع پایین‌دست از جمله خودروسازی، لوازم خانگی، صنعت ساختمان، پروژه‌های نفت و گاز، صنایع ریلی و زیرساختی به استمرار آن گره خورده است.

در سالی که اقتصاد جهانی با مازاد عرضه فولاد، رقابت شدید صادراتی و فشار فزاینده هزینه‌های انرژی مواجه بوده و صنعت فولاد ایران نیز به‌طور خاص تحت تأثیر محدودیت‌های جدی برق و گاز قرار گرفته، اهمیت نقش فولاد مبارکه بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است.

در چنین شرایطی، هرگونه اختلال در تولید این مجموعه می‌توانست به موجی از توقف یا کاهش ظرفیت در صنایع پایین‌دست منجر شود؛ اما واقعیت میدانی سال ۱۴۰۴ نشان داد که فولاد مبارکه با وجود تمام فشارها، محدودیت‌ها و نوسانات انرژی، نه‌تنها جریان تولید را متوقف نکرد، بلکه با مدیریت هوشمند منابع، بهینه‌سازی مصرف انرژی و بازطراحی برنامه‌های تولید، توانست پایداری زنجیره تأمین را حفظ کند و از انتقال شوک به صنایع پایین‌دست جلوگیری نماید.

مبارکه ستون اصلی سازندگی

این همان نقطه‌ای است که نقش راهبردی فولاد مبارکه در اقتصاد ایران معنا پیدا می‌کند؛ جایی که این شرکت صرفاً یک تولیدکننده نیست، بلکه تضمین‌کننده تداوم تولید در صدها واحد صنعتی وابسته است. از همین منظر، فولاد مبارکه در سال ۱۴۰۴، در دل یکی از سخت‌ترین دوره‌های انرژی و در سایه فشارهای ناشی از مازاد جهانی فولاد، بار دیگر نشان داد که منطق توسعه در این مجموعه صرفاً تابع شرایط عادی نیست، بلکه بر پایه تاب‌آوری و تعهد بلندمدت به زنجیره ارزش کشور بنا شده است.

به همین دلیل، با وجود همه آسیب‌ها، محدودیت‌ها و فشارهای ناشی از شرایط جنگ تحمیلی و چالش‌های زیرساختی، فولاد مبارکه همچنان بر عهد خود با صنایع پایین‌دست کشور پایبند مانده و زودتر از موعد و فراتر از انتظار، نقش خود را در ساخت و تثبیت بنیان‌های صنعتی ایران ایفا کرده است؛ مسیری که نشان می‌دهد این مجموعه نه‌تنها در شرایط عادی، بلکه در دل بحران نیز سازنده آینده صنعت کشور باقی می‌ماند.

به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از پایگاه تحلیلی خبری ایراسین آمارهای منتشرشده نشان می‌دهد صادرات فولاد زنگ‌نزن چین در پنج‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ با کاهش قابل‌توجهی نسبت به سال گذشته همراه بوده است، در حالی که واردات این محصولات نیز روندی نزولی را تجربه کرده است.

با این حال مازاد تجاری فولاد زنگ‌نزن این کشور افزایش یافته و واردات قراضه استنلس استیل نیز رشد چشمگیری را به ثبت رسانده است.

بر اساس گزارش SteelOrbis، واردات فولاد زنگ‌نزن چین در فاصله ژانویه تا مه ۲۰۲۶ به ۶۳۴.۸ هزار تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۱.۶ درصد کاهش نشان می‌دهد.

در همین بازه زمانی صادرات فولاد زنگ‌نزن این کشور با افتی شدیدتر، ۳۰.۸ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافت و به ۱.۶ میلیون تن رسید.

با وجود کاهش همزمان واردات و صادرات، خالص صادرات (مازاد صادرات نسبت به واردات) فولاد زنگ‌نزن چین در پنج‌ماهه نخست سال جاری به ۹۷۸ هزار تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۵ ۲۹.۸ درصد افزایش داشته است.

داده‌های مربوط به ماه مه حاکی از روندهای متفاوت در بخش واردات و صادرات است.

واردات فولاد زنگ‌نزن چین در ماه مه به ۹۱.۱ هزار تن رسید که نسبت به ماه آوریل ۴۶.۳ درصد و نسبت به ماه مه سال گذشته ۲۷.۲ درصد کاهش یافته است.

در مقابل صادرات این محصولات در ماه مه به ۴۱۵.۴ هزار تن رسید که نسبت به ماه قبل ۵.۳ درصد افزایش داشت، اما در مقایسه با ماه مه ۲۰۲۵ ۵.۰۵ درصد کاهش نشان می‌دهد.

در نتیجه خالص صادرات فولاد زنگ‌نزن چین در ماه مه به ۳۲۴.۳ هزار تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴.۱۸ درصد افزایش یافته است.

رشد چشمگیر واردات قراضه استنلس استیل

در بخش مواد اولیه، روندی متفاوت مشاهده می‌شود. واردات قراضه فولاد زنگ‌نزن چین در پنج‌ماهه نخست سال جاری با رشد ۷۵ درصدی نسبت به سال گذشته به ۷۸.۹ هزار تن رسید.

تنها در ماه مه نیز واردات این ماده اولیه ۱۷.۷ هزار تن ثبت شد.

اگرچه این رقم نسبت به آوریل ۸.۷ درصد کاهش داشت، اما در مقایسه با ماه مه سال گذشته ۳۴.۱ درصد افزایش نشان می‌دهد؛ موضوعی که بیانگر تقویت تقاضا برای مواد اولیه مورد استفاده در تولید فولاد زنگ‌نزن است.

بر اساس گزارش GMK Center، تولید جهانی فولاد زنگ‌نزن در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ با رشد ۲.۵ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۱۵.۸ میلیون تن رسید.

در همین دوره، آسیا با تولید ۱۳.۴ میلیون تن فولاد زنگ‌نزن، افزایش ۳.۳ درصدی را نسبت به سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۵ ثبت کرد.

چین نیز با تولید ۹.۸۴ میلیون تن، همچنان بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد زنگ‌نزن جهان باقی ماند و تولید این کشور نسبت به سال گذشته ۴.۳ درصد افزایش یافت.

آمارها نشان می‌دهد اگرچه تولید فولاد زنگ‌نزن در چین و آسیا همچنان روندی صعودی دارد، اما تجارت خارجی این محصولات، به‌ویژه در بخش صادرات، با فشار قابل‌توجهی روبه‌رو است.

در مقابل، افزایش واردات قراضه استنلس استیل می‌تواند نشانه‌ای از تداوم فعالیت واحدهای تولیدی و تقویت تقاضا برای مواد اولیه در صنعت فولاد زنگ‌نزن چین باشد.

به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از پایگاه تحلیلی‌خبری ایراسین همزمان با برگزاری سومین رویداد تخصصی B2B ساتکا در اصفهان و گردهمایی شرکت‌های دانش‌بنیان و نهادهای فعال حوزه انرژی، موضوع توسعه زیرساخت‌های انرژی‌های تجدیدپذیر و استفاده از ظرفیت فناوری‌های داخلی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت.

در حاشیه این همایش علی قاسمی‌نژاد، رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا، اظهار کرد: در موضوع رفع ناترازی برق، وزارت نیرو و به‌صورت ویژه سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق، ساتبا، طی سال‌های اخیر با همکاری بخش خصوصی، سندیکاها و انجمن‌های تخصصی، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را به‌طور جدی در دستور کار قرار داده‌اند.

قانون مانع‌زدایی؛ گامی در جهت تأمین برق صنایع

وی افزود: بیشترین بخشی که از ناترازی برق و اعمال محدودیت‌ها و خاموشی‌ها متضرر شده، بخش صنعت بوده است؛ به‌ویژه صنایع بزرگ از همین رو، برای این بخش راهکارهای مختلفی در نظر گرفته شده است.

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا ادامه داد: یکی از مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده، موضوع معافیت صنایع از محدودیت‌های برق در قالب دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های مرتبط با ماده ۴ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق است.

بر اساس این قانون، صنایع بزرگ مکلف شده‌اند ۱۰ هزار مگاوات ظرفیت تولید برق به شبکه اضافه کنند که از این میزان، ۹ هزار مگاوات مربوط به نیروگاه‌های حرارتی و سیکل ترکیبی و یک هزار مگاوات مربوط به انرژی‌های تجدیدپذیر است.

قاسمی‌نژاد تصریح کرد: در ذیل این قانون، برای صنایعی که مشمول ماده ۴ هستند یا در گروه صنایع بزرگ و انرژی‌بر قرار می‌گیرند، مشوق‌هایی در نظر گرفته شده است.

اگر این صنایع به جای نیروگاه حرارتی، نیروگاه تجدیدپذیر احداث کنند، علاوه بر معافیت از محدودیت‌های برق، از ضریب پاداش نیز برخوردار می‌شوند.

وی گفت: به عنوان نمونه، اگر صنعتی یک نیروگاه خورشیدی ۱۰۰ مگاواتی احداث کند، ممکن است این نیروگاه از نظر محاسبات برق هموار، حدود ۲۰ مگاوات معافیت خطی ۲۴ ساعته برای آن صنعت ایجاد کند، اما با توجه به ضریب پاداش در نظر گرفته‌شده، این میزان می‌تواند تا دو برابر محاسبه و به حدود ۴۰ مگاوات معافیت تبدیل شود.

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا افزود: نکته مهم این است که برقی که صنایع در قالب قانون مانع‌زدایی و با احداث نیروگاه تجدیدپذیر وارد شبکه می‌کنند، از سوی وزارت نیرو برای تکالیف مرتبط با ماده ۱۶ نیز محاسبه می‌شود؛ یعنی یک نیروگاه تجدیدپذیر می‌تواند هم برای صنعت معافیت از محدودیت برق ایجاد کند و هم بخشی از تکلیف قانونی آن صنعت در حوزه تأمین انرژی تجدیدپذیر را پوشش دهد.

قاسم‌نژاد اظهار کرد: احداث نیروگاه تجدیدپذیر برای صنایع چندین منفعت هم‌زمان دارد.

نخست اینکه بخشی از برق مورد نیاز صنعت را تأمین می‌کند و از سوی دیگر موجب می‌شود صنعت مجبور نباشد برق را با نرخ‌های بالا، که امروز در برخی موارد بیش از ۹ هزار تومان به ازای هر کیلووات‌ساعت در بورس انرژی است، خریداری کند.

وی ادامه داد: منفعت دیگر این است که صنایع با کاهش محدودیت برق می‌توانند تولید اصلی خود را حفظ کنند.

در واقع مسئله فقط تأمین برق نیست، بلکه جلوگیری از عدم‌النفع ناشی از توقف تولید نیز اهمیت دارد. وقتی یک صنعت می‌تواند به تولید خود ادامه دهد، محصول خود را در بازار داخلی یا صادراتی عرضه می‌کند و این موضوع ارزش اقتصادی قابل توجهی ایجاد می‌کند.

تجدیدپذیرها؛ راه‌حل عملیاتی کاهش ناترازی برق

قاسمی‌نژاد با اشاره به صنایع کوچک نیز گفت: برای صنایع کوچک و واحدهایی که روی فیدرهای شرکت‌های توزیع قرار دارند، مسیر ساده‌تری پیش‌بینی شده است.

اگر این واحدها به تناسب الگوی مصرف خود، نیروگاه خورشیدی احداث کنند، امکان معافیت فیدر یا آن صنعت از محدودیت‌ها فراهم می‌شود و برق تولیدی نیز در محاسبات مربوط به تکالیف قانونی آن‌ها لحاظ خواهد شد.

وی افزود: در واقع وزارت نیرو تلاش کرده مدل‌های تشویقی متنوعی طراحی کند تا همه بخش‌ها، چه صنایع بزرگ، چه صنایع کوچک و چه سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی، برای ورود به حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر انگیزه داشته باشند.

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا با اشاره به درخواست‌های سرمایه‌گذاری در بخش نیروگاه‌های حرارتی گفت: در حوزه ماده ۴ قانون مانع‌زدایی، تاکنون درخواست‌های قابل توجهی برای احداث نیروگاه‌های حرارتی ارائه شده و طبق آخرین آمار، این درخواست‌ها به بیش از ۲۵ هزار مگاوات رسیده است؛ اما صدور مجوز تأمین گاز برای این نیروگاه‌ها با محدودیت‌هایی همراه است و وزارت نفت و شرکت ملی گاز به سختی می‌توانند مجوزهای لازم را برای این میزان ظرفیت صادر کنند.

وی تصریح کرد: به همین دلیل، به نظر می‌رسد در کوتاه‌مدت، یکی از اصلی‌ترین و عملیاتی‌ترین راهکارها برای کاهش ناترازی برق، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر باشد.

کاربرد محدود ذخیره‌سازها در صنایع؛ صرفه اقتصادی در مصارف اضطراری

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا در پاسخ به موضوع ذخیره‌سازهای انرژی اظهار کرد: درباره ذخیره‌سازها باید واقع‌بین بود.

محدودیت‌ها و خاموشی‌هایی که برای بخش صنعت، چه صنایع کوچک و چه صنایع بزرگ، در فصول ناترازی یا ایام گرم سال اعمال می‌شود، معمولاً کوتاه‌مدت نیست و گاهی به‌صورت روزانه و در بازه‌های شش، هشت یا حتی دوازده‌ساعته اتفاق می‌افتد؛ ذخیره‌سازها برای پوشش خاموشی‌های کوتاه‌مدت، مثلاً در بخش خانگی که ممکن است قطعی برق دو ساعته باشد، موضوعیت بیشتری دارند؛ اما اگر یک صنعت بخواهد خاموشی ۱۲ ساعته خود را با باتری پوشش دهد، به یک بانک باتری بسیار بزرگ نیاز دارد که ممکن است هزینه آن از هزینه خود صنعت نیز بیشتر شود.

قاسمی‌نژاد گفت: به همین دلیل، استفاده از نیروگاه‌های خورشیدی هیبریدی همراه با ذخیره‌ساز برای پوشش کامل نیاز صنایع بزرگ، به‌ویژه صنایع فولادی و صنایع سنگین، از نظر اقتصادی چندان منطقی نیست؛ مگر اینکه ذخیره‌سازها برای بخش‌های اداری، امور جاری و بخش‌هایی که باید به‌صورت حداقلی فعال بمانند، استفاده شوند؛ بنابراین برای بار پایه صنایع بزرگ، استفاده گسترده از ذخیره‌ساز در شرایط فعلی اقتصادی نیست، اما برای مصارف ضروری، اضطراری و پشتیبان می‌تواند کاربرد داشته باشد.

گام‌های بلند فولاد مبارکه در توسعه انرژی خورشیدی

وی با اشاره به جایگاه فولاد مبارکه در توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر اظهار کرد: در میان صنایع بزرگ کشور، فولاد مبارکه یکی از پیشروترین مجموعه‌ها در رساندن برق نیروگاه تجدیدپذیر به شبکه است.

بسیاری از صنایع در مرحله اخذ پروانه یا انعقاد قرارداد اقدامات خوبی انجام داده‌اند، اما اصل موضوع این است که نیروگاه احداث و برق آن وارد شبکه شود.

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا افزود: فولاد مبارکه در این زمینه از سایر صنایع جلوتر بوده است.

بر اساس اطلاعات موجود، از قرارداد ۶۰۰ مگاواتی نیروگاه خورشیدی این شرکت، تاکنون ۱۲۰ مگاوات در چند مرحله به شبکه متصل شده که این ظرفیت در زمره بزرگ‌ترین نیروگاه‌های خورشیدی کشور و مرکز ایران قرار دارد.

قاسمی‌نژاد تصریح کرد: در حال حاضر، نیروگاه خورشیدی فولاد مبارکه، نیروگاه مانا انرژی در محدوده محلات خمین اراک، همچنین نیروگاه متانول کاوه، از جمله ابرنیروگاه‌های حوزه تجدیدپذیر کشور به شمار می‌روند؛ اگر ظرفیت ۶۰۰ مگاواتی نیروگاه فولاد مبارکه به‌طور کامل تکمیل شود، به نظر می‌رسد برای مدت قابل توجهی عنوان بزرگ‌ترین نیروگاه خورشیدی کشور را حفظ کند.

وی اظهار کرد: نیروگاه‌های تجدیدپذیر از منظر پدافند غیرعامل اهمیت زیادی دارند، زیرا برخلاف نیروگاه‌های حرارتی بزرگ که تعداد آن‌ها محدود و متمرکز است، نیروگاه‌های خورشیدی می‌توانند در ظرفیت‌های کوچک، متوسط و بزرگ در نقاط مختلف شبکه پراکنده شوند.

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا ادامه داد: در حوزه نیروگاه‌های حرارتی، تعداد نیروگاه‌ها و شرکت‌های مدیریت تولید برق حرارتی محدود است؛ نیروگاه‌هایی مانند شهید منتظری اصفهان، نکا در مازندران، رامین و سایر نیروگاه‌های بزرگ کشور، مجموعاً تعداد محدودی را تشکیل می‌دهند.

اما نیروگاه‌های خورشیدی می‌توانند در کلاس‌های ظرفیتی چند مگاوات، چند ده مگاوات و حتی چندصد مگاوات در سطح کشور توزیع شوند.

قاسمی‌نژاد گفت: با توجه به ساختار مویرگی شبکه برق کشور، شامل خطوط ۲۰ کیلوولت، ۶۳ کیلوولت، ۱۳۲ کیلوولت، ۲۳۰ کیلوولت و ۴۰۰ کیلوولت، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی می‌تواند شبکه را از نظر پایداری تا حد زیادی پشتیبانی کند.

حتی اگر در شرایط غیرمترقبه یا خدای ناکرده شرایط جنگی، بخشی از نیروگاه‌های حرارتی دچار مشکل شوند، این نیروگاه‌های پراکنده می‌توانند حداقل نیازهای اساسی برخی مناطق را تا بازگشت شبکه به شرایط عادی تأمین کنند.

وی افزود: تجربه بحران‌های اخیر نشان داده است که تنوع‌بخشی به سبد تولید برق و حرکت به سمت نیروگاه‌های پراکنده و تجدیدپذیر، یک ضرورت جدی در حوزه پدافند غیرعامل است.

کاهش تلفات شبکه؛ مزیت پنهان نیروگاه‌های خورشیدی

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی با اشاره به مزیت کاهش تلفات شبکه در نیروگاه‌های تجدیدپذیر اظهار کرد: یکی از مزیت‌های مهم نیروگاه‌های خورشیدی این است که معمولاً در نزدیکی محل مصرف احداث می‌شوند و برق تولیدی آن‌ها در همان منطقه مصرف می‌شود. این موضوع باعث کاهش تلفات در خطوط انتقال، فوق توزیع و توزیع می‌شود.

قاسمی‌نژاد افزود: در نیروگاه‌های حرارتی، سوخت با راندمانی حدود ۴۰ درصد به برق تبدیل می‌شود و پس از آن نیز بخشی از برق در مسیر انتقال و توزیع از بین می‌رود. در گذشته تلفات شبکه گاهی در محدوده ۱۴ تا ۱۵ درصد مطرح می‌شد و حتی اگر امروز این عدد کاهش یافته باشد، همچنان یک عدد قابل توجه است.

بنابراین تولید برق در نزدیکی محل مصرف، یکی از منافع جدی نیروگاه‌های تجدیدپذیر است.

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا درباره مدل‌های اقتصادی برق تجدیدپذیر گفت: در مدل‌هایی که ساتبا دنبال می‌کند، از جمله فروش برق در بورس انرژی یا خرید تضمینی، برق تولیدی نیروگاه تجدیدپذیر به‌صورت جداگانه محاسبه می‌شود و با کنتور مصرفی قبلی صنعت یا مشترک ادغام نمی‌شود؛ مصرف برق صنعت با کنتور و تعرفه خود محاسبه می‌شود، اما برق تولیدی نیروگاه تجدیدپذیر در قالب مدل‌های تشویقی، با نرخ‌های بسیار بالاتری از سوی وزارت نیرو خریداری می‌شود.

قاسمی‌نژاد ادامه داد: البته در مدل تهاتر یا خودتأمینی، اگر نیروگاه در محل مصرف صنعت احداث شده باشد، برق تولیدی ابتدا در شبکه داخلی همان صنعت مصرف می‌شود و مازاد نیاز از شبکه دریافت می‌شود.

اگر نیروگاه خودتأمین در محل دیگری احداث شده باشد، وزارت نیرو معادل برق تولیدی را در کنتور مصرفی صنعت لحاظ می‌کند و پوشش ماده ۱۶ نیز برای آن در نظر گرفته می‌شود.

وی تصریح کرد: در مدل تهاتر، صنعت از پرداخت نرخ‌های بالای برق موضوع ماده ۱۶ معاف می‌شود؛ یعنی اگر این اقدام را انجام نمی‌داد، باید برق را با نرخ‌های بالاتری خریداری می‌کرد، اما با احداث نیروگاه تجدیدپذیر، هم برق تولیدی آن محاسبه می‌شود و هم تکلیف قانونی‌اش پوشش داده می‌شود.

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا در پایان خاطرنشان کرد: رویکرد وزارت نیرو در توسعه تجدیدپذیرها، کاملاً تشویقی است و تلاش شده همه مدل‌ها به‌گونه‌ای طراحی شوند که بخش خصوصی، اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی، برای سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر جذب شود.

این مسیر علاوه بر کمک به رفع ناترازی برق، به پایداری شبکه، کاهش تلفات، ارتقای پدافند غیرعامل و کاهش هزینه‌های صنایع نیز کمک می‌کند.

به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از پایگاه تحلیلی خبری ایراسین حرکت سازمان‌ها در مسیر تعالی جلوه‌ای از حکمرانی مسئولانه، نگاه آینده‌نگر مدیریتی و تعهد به بهبود مستمر در جهت ارتقای عملکرد و خلق ارزش پایدار برای ذی‌نفعان است؛ مسیری که با تقویت یادگیری سازمانی و توسعه سرمایه انسانی، زمینه‌ساز تعالی و پیشرفت پایدار خواهد بود.

در این راستا، نخست، کسب بالاترین جایگاه در فرایند ارزیابی «جایزه ملی تعالی سازمانی» را به اعضای هیئت‌مدیره، مدیرعامل و کلیه همکاران پرتلاش فولاد مبارکه صمیمانه تبریک و تهنیت عرض می‌کنم.

این موفقیت درخشان، نشان‌دهنده بلوغ نظام‌مند در راهبری، برنامه‌ریزی راهبردی، مدیریت و پایش مستمر عملکرد و توسعه سرمایه انسانی در شرکت مادر و بی‌شک ثمره تلاش، همت بلند و آینده‌نگری مدیرعامل و مدیران و کارکنان ساعی آن مجموعه است.

همچنین خرسندم که با افتخار اعلام کنم شرکت‌های گروه فولاد مبارکه، هم‌راستا و هم‌جهت با سیاست‌ها و رویکردهای تعالی‌محور شرکت مادر، با حضور مؤثر در فرایند جایزه ملی تعالی سازمانی، افتخارآفرین شده و موفق به کسب عناوین ارزشمند در سطوح مختلف این جایزه شده‌اند.

این دستاوردها بیانگر هم‌افزایی درون‌گروهی، یکپارچگی راهبردی، تعهد به بهبود مستمر و نهادینه شدن فرهنگ تعالی در سطح گروه فولاد مبارکه است.

بی‌تردید، مجموعه این موفقیت‌ها حاصل نگاه کلان‌نگر و آینده‌ساز، تلاش و همت والای مدیران عامل، مدیران و کارکنان در حرکت نظام‌مند در مسیر رشد، نوآوری و تعالی سازمانی بوده و می‌تواند نقطه عطفی برای دست‌یابی به موفقیت‌های بیشتر در عرصه‌های ملی و بین‌المللی باشد.

امید است با تداوم این رویکرد ارزشمند و با تقویت هرچه بیشتر همکاری‌ها، هم‌افزایی و همگرایی میان شرکت‌های گروه فولاد مبارکه، شاهد ارتقای مستمر عملکرد، تحکیم جایگاه ممتاز گروه در تراز ملی و بین‌المللی و دست‌یابی به دستاوردهای درخشان‌تر در مسیر توسعه و پیشرفت پایدار باشیم.

در همین راستا، بدین‌وسیله، کسب عناوین و دستاوردهای زیر را توسط شرکت‌های گروه در فرایند ارزیابی جایزه ملی تعالی سازمانی، اعلام می‌کنم:

کسب تندیس سیمین توسط شرکت فولاد هرمزگان جنوب؛ کسب تقدیرنامه چهار ستاره توسط شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان خراسان، شرکت فولاد سفیددشت چهارمحال و بختیاری و شرکت فولاد متیل؛ کسب تقدیرنامه سه‌ستاره توسط شرکت فولاد و نورد سبا اصفهان، شرکت آتیه‌فولاد نقش‌جهان و شرکت سرمایه‌گذاری توکافولاد؛ کسب تقدیرنامه دوستاره توسط شرکت توکاریل، شرکت صنایع فولاد توان‌آور آسیا، شرکت صنعتی معدنی اپال پارسیان سنگان و صندوق پژوهش و فناوری غیردولتی سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی فولاد مبارکه اصفهان؛ کسب تقدیرنامه یک‌ستاره توسط شرکت بازار اجتماعی یکپارچه سرآمد ایرانیان، شرکت آهن و فولاد توس، شرکت آهن و فولاد اصفهان، شرکت صنایع آهن و فولاد درخشان اراک، شرکت صنایع فولاد سهند آغاز، شرکت صنعتی و تولیدی ایران‌ذوب و شرکت فولادگستر یزد؛ کسب گواهی تعهد به تعالی توسط شرکت اسری‌گشت نقش‌جهان، شرکت صبا فولاد گیلان، شرکت صنایع آهن و فولاد نور، شرکت فولاد گستر فرابازار و شرکت فولاد گستران هرمزگان.

به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از پایگاه تحلیلی خبری ایراسین کسب تندیس زرین جایزه ملی تعالی سازمانی و عنوان «سازمان سرآمد سال» توسط فولاد مبارکه، دستاوردی ارزشمند و افتخاری بزرگ برای خانواده این شرکت است. این موفقیت تأییدی بر درستی مسیری است که فولاد مبارکه طی سال‌های اخیر در حوزه توسعه، پایداری و آینده‌نگری دنبال کرده است.

در نگاه فولاد مبارکه، جایزه ملی تعالی سازمانی صرفاً یک نظام ارزیابی یا رقابتی برای سنجش عملکرد سازمان‌ها نیست، بلکه ابزاری تحول‌آفرین و قدرتمند برای آینده است؛ ابزاری که سازمان را در شناخت نقاط قوت، فرصت‌های بهبود و ترسیم مسیر رشد و پیشرفت یاری می‌کند. به همین دلیل، تعالی سازمانی در فولاد مبارکه تنها یک شاخص مدیریتی یا فرایند ارزیابی نیست، بلکه به‌عنوان یک دیده‌بان راهبردی، همواره مسیر حرکت شرکت را با جهت‌گیری‌های آینده‌نگر و اهداف متعالی آن همسو می‌سازد.

تجربه سازمان‌های موفق جهان نشان داده شرکت‌هایی می‌توانند در مسیر رشد پایدار حرکت کنند که دارای چشم‌اندازی روشن، جهت‌گیری‌های استراتژیک دقیق و نگاهی آینده‌نگر در تصمیم‌گیری‌های کلان خود باشند. فولاد مبارکه نیز با تکیه بر همین رویکرد، توسعه را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اهرم‌های دست‌یابی به تعالی سازمانی در دستور کار قرار داده و تلاش کرده تمامی برنامه‌ها و پروژه‌های توسعه‌ای خود را در راستای خلق ارزش پایدار برای ذی‌نفعان و ارتقای توان رقابتی شرکت تعریف و اجرا کند.

در معاونت طرح و توسعه، اجرای به‌موقع و باکیفیت پروژه‌های توسعه‌ای با هدف پشتیبانی مؤثر از کمیت و کیفیت محصولات، توسعه زیرساخت‌های فنی تولید، افزایش بهره‌وری، ارتقای قابلیت اطمینان تجهیزات و بهبود شاخص‌های ایمنی و زیست‌محیطی، از مهم‌ترین راهبردهای حرکت در مسیر تعالی سازمانی محسوب می‌شود. باور ما بر این است که توسعه زمانی ارزش‌آفرین خواهد بود که علاوه بر پاسخ‌گویی به نیازهای امروز، ظرفیت‌های لازم برای موفقیت‌های آینده سازمان را نیز فراهم آورد.

امروز بخش قابل‌توجهی از برنامه‌های توسعه‌ای فولاد مبارکه بر ایجاد زیرساخت‌های پایدار برای استمرار تولید و افزایش تاب‌آوری شرکت متمرکز است. در شرایطی که صنعت کشور با چالش‌های متعددی در حوزه آب و انرژی مواجه است، فولاد مبارکه با نگاهی مسئولانه و آینده‌نگر، پروژه‌های راهبردی متعددی را برای تأمین پایدار این منابع در دست اجرا دارد.

مشارکت در پروژه انتقال آب از دریای عمان به فلات مرکزی ایران، اجرای طرح‌های بازچرخانی آب و استفاده از پساب شهرهای پیرامونی، نمونه‌هایی از اقدامات کلان شرکت در حوزه مدیریت پایدار منابع آب است. این پروژه‌ها علاوه بر تضمین پایداری تولید، نقش مهمی در حفاظت از منابع طبیعی و تحقق اهداف توسعه پایدار ایفا می‌کنند.

در حوزه انرژی نیز فولاد مبارکه سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای را با هدف افزایش امنیت انرژی و کاهش وابستگی به منابع بیرونی آغاز کرده است. احداث نیروگاه سیکل ترکیبی ۹۱۴ مگاواتی و نیروگاه خورشیدی ۶۰۰ مگاواتی از مهم‌ترین پروژه‌های زیرساختی شرکت در سال‌های اخیر به شمار می‌روند که نقش تعیین‌کننده‌ای در خودتأمینی انرژی، افزایش پایداری تولید و ارتقای تاب‌آوری سازمان خواهند داشت.

از سوی دیگر، توسعه پایدار در فولاد مبارکه تنها به تأمین منابع محدود نمی‌شود، بلکه بهره‌وری حداکثری از منابع موجود نیز بخش مهمی از این رویکرد را تشکیل می‌دهد. اجرای پروژه‌های اقتصاد چرخشی از جمله بازیابی لجن‌های اکسیدی کلاریفایرها و سایر طرح‌های مرتبط با بازیافت و استفاده مجدد از مواد، بیانگر توجه ویژه شرکت به کاهش اتلاف منابع، حفظ محیط‌زیست و حرکت در مسیر توسعه پایدار است.

فولاد مبارکه همچنین در حوزه مسئولیت‌های اجتماعی همواره نقشی فراتر از یک بنگاه اقتصادی ایفا کرده و با مشارکت در اجرای پروژه‌های زیرساختی و توسعه‌ای، تلاش کرده است سهم مؤثری در توسعه پایدار مناطق پیرامونی و ارتقای کیفیت زندگی جامعه داشته باشد. این نگاه مسئولانه، یکی از ارکان مهم تعالی سازمانی و از ویژگی‌های سازمان‌های سرآمد به شمار می‌رود.

بی‌تردید کسب تندیس زرین جایزه ملی تعالی سازمانی و عنوان سازمان سرآمد سال، حاصل تلاش، تخصص و همدلی تمامی کارکنان، مدیران و ذی‌نفعان فولاد مبارکه است. این موفقیت ارزشمند نشان می‌دهد که مسیر توسعه هدفمند، آینده‌نگر و مبتنی بر پایداری، مسیر درستی برای دست‌یابی به تعالی سازمانی است.

امروز بیش از هر زمان دیگری بر این باوریم که تعالی سازمانی و توسعه پایدار دو مفهوم جدایی‌ناپذیر هستند. تعالی، جهت و افق حرکت را مشخص می‌کند و توسعه، ابزار تحقق آن است.از همین رو فولاد مبارکه با تکیه بر این نگرش، مسیر آینده خود را با قدرت و اطمینان ادامه خواهد داد تا همچنان به‌عنوان سازمانی سرآمد، پیشرو و ارزش‌آفرین برای کشور ایفای نقش کند.

به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از پایگاه تحلیلی خبری ایراسین ۳۱ خردادماه یادآور یکی از ارزشمندترین رویدادهای مدیریتی در تاریخ فولاد مبارکه است؛ روزی که نظام پیشنهادها به‌عنوان بستری برای مشارکت سازمان‌یافته کارکنان در بهبود، نوآوری و حل مسئله در این شرکت استقرار یافت. امروز پس از گذشت بیش از سه دهه، می‌توان با اطمینان گفت که بخش مهمی از موفقیت‌ها، دستاوردها و جایگاه ممتاز فولاد مبارکه در صنعت کشور، مرهون اندیشه‌ها، ایده‌ها و مشارکت فعال کارکنان این مجموعه بزرگ است.

تجربه شرکت‌های پیشرو جهان نشان می‌دهد که تحول سازمانی صرفاً با تدوین استراتژی‌ها، سرمایه‌گذاری در فناوری یا توسعه زیرساخت‌ها محقق نمی‌شود؛ بلکه عامل اصلی موفقیت در هر تحول، مشارکت و همراهی سرمایه انسانی است. سازمان‌هایی که توانسته‌اند مسیرهای تحول را با موفقیت طی کنند، کارکنان را نه مجری برنامه‌ها، بلکه شریک و معمار آینده سازمان دانسته‌اند.

در فولاد مبارکه نیز باور داریم که بسیاری از ارزشمندترین راهکارها از دل تجربه‌های عملیاتی، دانش فنی و نگاه خلاق کارکنانی به دست آمده که هر روز در خطوط تولید، واحدهای پشتیبانی، بخش‌های فنی و ستادی با مسائل و فرصت‌های واقعی سازمان مواجه هستند.
نظام تحول فولاد مبارکه طی سال‌های گذشته توانسته است این ظرفیت ارزشمند را به یک مزیت رقابتی تبدیل کند. هزاران پیشنهاد اجرا شده، صدها پروژه بهبود، کاهش هزینه‌ها، ارتقای بهره‌وری، افزایش کیفیت، بهبود ایمنی، کاهش مصرف انرژی و توسعه نوآوری‌های عملیاتی، تنها بخشی از دستاوردهای این نظام مشارکتی بوده است.

امروز که فولاد مبارکه در مسیر تحقق چشم‌انداز خود در افق ۱۴۱۴ گام برمی‌دارد، بیش از هر زمان دیگری به مشارکت کارکنان نیاز دارد. تحول دیجیتال، توسعه فناوری‌های هوشمند، ارتقای بهره‌وری، توسعه پایدار، کاهش اثرات زیست‌محیطی و ورود به کسب و کارهای نوین موضوعاتی نیستند که صرفاً از طریق دستورالعمل‌ها و ساختارهای رسمی به نتیجه برسند؛ بلکه نیازمند فرهنگ مشارکت، مسئولیت‌پذیری و ارائه مستمر ایده‌های نو هستند.

امروزه در ادبیات نوین مدیریت، سازمان‌های موفق را «سازمان‌های یادگیرنده» می‌نامند؛ سازمان‌هایی که هر فرد در آن نقش یک حل‌کننده مسئله، یک نوآور و یک سازنده آینده را بر عهده دارد. نظام پیشنهادها در حقیقت یکی از مهم‌ترین ابزارهای شکل‌گیری چنین سازمانی است.

فولاد مبارکه در طول سال‌های فعالیت خود بارها نشان داده است که هرگاه به ظرفیت‌های انسانی خود اعتماد کرده، توانسته از چالش‌های بزرگ عبور کند و دستاوردهای ماندگاری خلق نماید. از همین رو، توسعه فرهنگ مشارکت، تقویت نظام‌های پیشنهاددهی، حمایت از ایده‌های خلاقانه و بهره‌گیری از خرد جمعی کارکنان همچنان یکی از ارکان اصلی مسیر تحول و تعالی این شرکت خواهد بود.

در سالروز استقرار نظام پیشنهادها، ضمن قدردانی از تمامی کارکنانی که با ایده‌ها، پیشنهادها و تلاش‌های خود در بهبود مستمر سازمان نقش‌آفرینی کرده‌اند، امیدواریم این فرهنگ ارزشمند بیش از گذشته گسترش یابد و فولاد مبارکه با اتکا به سرمایه انسانی توانمند خود، مسیر ماندگار خلق آینده‌ای بهتر را با قدرت ادامه دهد.