دکتر ساناز مهربانی کهروئی، دانشیار علوم تغذیه، گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، در ارتباط با طرح (بررسی ارتباط بین مصرف غذاهای فوق فراوری شده با بیماری عروق کرونر زودرس) (یک مطالعه موردی شاهدی) اظهار کرد :مصرف زیاد غذاهای فوق فرآوری شده باعث بیماری عروق کرونر زودرس خواهد شد و این این پژوهش بر روی ۲۳۵۰ نفر مورد مطالعه قرار گرفته است.
نقش الگوی مصرف غذاهای فوقفرآوریشده در بروز بیماری عروق کرونر زودرس؛ نتایج یک مطالعه مورد–شاهدی
با افزایش شیوع بیماریهای قلبی_عروقی در سنین پایین، توجه پژوهشگران بیش از پیش به نقش عوامل تغذیهای جلب شده است.
در این میان، مصرف غذاهای فوقفرآوریشده بهعنوان یکی از الگوهای رایج تغذیه در جوامع امروزی، بهعنوان یک عامل خطر بالقوه مطرح است.
دکتر ساناز مهربانی، متخصص تغذیه، در یک مطالعه علمی به بررسی ارتباط این گروه از مواد غذایی با بروز بیماری عروق کرونر زودرس پرداخته است.
دکتر ساناز مهربانی، متخصص تغذیه، با اشاره به افزایش نگرانکننده بیماریهای قلبی_عروقی در سنین پایین، بر نقش الگوی تغذیه و بهویژه مصرف غذاهای فوقفرآوریشده در بروز بیماری عروق کرونر زودرس تأکید کرد و نتایج یک مطالعه مورد_شاهدی را در این زمینه تشریح نمود: برای بررسی میزان مصرف غذاهای فوقفرآوریشده، از پرسشنامه بسامد غذایی استفاده شد که الگوی مصرف مواد غذایی را طی یک سال گذشته ثبت میکند.
در نهایت، سهم غذاهای فوقفرآوریشده از کل انرژی دریافتی افراد محاسبه و شرکتکنندگان بر اساس این شاخص به سه گروه تقسیم شدند.
به گفته دکتر ساناز مهربانی، متخصص تغذیه، نتایج مطالعه نشان داد: افرادی که حدود ۷/۱۳ درصد از انرژی دریافتی روزانه آنها از غذاهای فوقفرآوریشده تأمین میشد، در مقایسه با افرادی که مصرف کمتری داشتند،
با افزایش حدود دو برابری خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر زودرس مواجه بودند. این یافته بهروشنی اهمیت توجه به کیفیت رژیم غذایی را در پیشگیری از بیماریهای قلبی نشان میدهد.
وی در توضیح سازوکارهای احتمالی این ارتباط اظهار داشت: غذاهای فوقفرآوریشده معمولاً حاوی مقادیر بالای نمک، چربی و قند افزوده هستند و در کنار آن، ترکیبات شیمیایی متعددی مانند رنگدهندهها، طعمدهندهها و بهبوددهندهها دارند.
مصرف مداوم این مواد میتواند منجر به دریافت کالری بالا و در نهایت چاقی شود؛ وضعیتی که خود با التهاب مزمن همراه است و نقش مهمی در افزایش خطر بیماریهای عروق کرونر دارد.
علاوه بر این، این غذاها میتوانند از طریق ایجاد استرس اکسیداتیو، که یکی از عوامل خطر مهم در بروز بیماریهای مزمن محسوب میشود، سلامت قلب و عروق را تحت تأثیر قرار دهند.
این پژوهشگر یکی از مسیرهای مهم تأثیر غذاهای فوقفرآوریشده را تغییر در ترکیب میکروبی دستگاه گوارش دانست و گفت: مطالعات نشان دادهاند که مصرف این نوع غذاها موجب کاهش تنوع و تعداد باکتریهای مفید روده و افزایش باکتریهای مضر میشود.
این عدم تعادل میکروبی میتواند پیامدهای گستردهای برای سلامت بدن داشته باشد و امروزه ارتباط آن با بیماریهایی نظیر آلزایمر، پارکینسون، افسردگی و بهویژه بیماریهای قلبی_عروقی بهطور جدی مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: حتی ترکیبات شیمیایی موجود در بستهبندی برخی از غذاهای فوقفرآوریشده، مانند بیسفنولها، میتوانند در تغییر میکروبیوم روده و افزایش خطر بیماریها مؤثر باشند.
دکتر مهربانی، با تأکید بر رویکردهای پیشگیرانه تصریح کرد: حذف کامل غذاهای فوقفرآوریشده در عمل امکانپذیر نیست، اما میتوان با آموزش عمومی، ترویج مصرف وعدههای غذایی منظم، تشویق به انتخاب میانوعدههای سالم و آموزش خواندن برچسب مواد غذایی، حتی از سنین کودکی، مصرف این گروه از مواد غذایی را بهطور معناداری کاهش داد.
چنین اقداماتی میتواند نقش مهمی در کاهش خطر بیماری عروق کرونر زودرس و ارتقای سلامت جامعه ایفا کند.
دکتر ساناز مهربانی، متخصص تغذیه، بیان کرد: در این طرح به این نتیجه رسیده شد که غذاهای فوق فرآوری شده مسئول افزایش خطر بیماری های قلبی عروقی، دیابت، و سرطان هستند و این مطالعه جدید ارتباط بین برخی از غذاهای فوق فرآوری شده و خطر بالاتر ابتلا به بیماریهای متعدد مانند بیماری قلبیو سرطان و دیابت نوع ۲، سلامت روان و مرگ زودرس رابطه مستقیم دارد.
همچنین باعث افزایش این بیماری ها را نشان داد، همچنین شواهدی مبنی بر ارتباط بین این محصولات با بیماری آسم، سلامت دستگاه گوارش، برخی سرطانها و عوامل خطرساز متابولیک قلبی، مانند چربی خون بالا وجود دارد.
بر کسی پوشیده نیست که غذاهای فوق فرآوری شده ناسالم هستند.
غذاهای فوق فرآوری شده معمولاً به صورت انبوه تولید میشوند و شامل غلات صبحانه بسته بندی شده، کوکیها، محصولات گوشتی فراوری شده، نودلهای فوری و نوشابههای شیرین هستند.
غذاهای فوق فرآوری شده عمدتا یا به طورکامل از مواد استخراج شده از مواد خوراکی نظیر چربی ها، نشاسته ها، چربی های هیدروژن دارشده و مواد قندی افزودنی تشکیل می شوند.
آنها همچنین حاوی مواد افزودنی نظیر رنگ ها و طعم های مصنوعی، یا مواد تثبیت کننده این مواد خوراکی موسوم به امولسیفایرها هستند.غذاهای فوق فراوری شده به خوراکیهای پخته و بستهبندی شده، اسنکها، نوشیدنیهای گازدار، غلات شیرین، خوراکیهای آماده حاوی مواد غذایی افزودنی، سوپ سبزیجات خشک شده و محصولات گوشت و ماهی فراوری شده اطلاق میشود که اغلب حاوی سطوح بالایی قند، چربی و نمک افزوده هستند اما ویتامین و فیبر ندارند.غذاهای فوق فرآوری شده عمدتا یا به طورکامل از مواد استخراج شده از مواد خوراکی نظیر چربی ها، نشاسته ها، چربی های هیدروژن دار شده و مواد قندی افزودنی تشکیل می شوند.
آنها همچنین حاوی مواد افزودنی نظیر رنگ ها و طعم های مصنوعی، یا مواد تثبیت کننده این مواد خوراکی موسوم به امولسیفایرها هستند.
غذاهای منجمدشده، سس ها، فست فودها، نوشیدنی های گازدار، اسنک های نمکی، کیک ها و کلوچه ها، گوشت های فراوری شده نظیر هات داگ، ناگت مرغ و سوپ های پودری آماده از جمله مواد خوراکی فوق فرآوری شده هستند.
غذاهای منجمدشده، سس ها، فست فودها، نوشیدنی های گازدار، اسنک های نمکی، کیک ها و کلوچه ها، گوشت های فراوری شده نظیر هات داگ، ناگت مرغ و سوپ های پودری آماده از جمله مواد خوراکی فوق فرآوری شده هستند.
این رده غذاها فقط شامل «هلههولههایی» مانند چیپسها، شیرینیها و فست فودها- نیستند، بلکه شامل نانها، گوشتهای فراوریشده، سسهای آماده و غذاهای منجمد هم میشوند که غذاهای اصلی بسیاری از افراد هستند.
یافتهها نشان میدهد که مصرف زیاد برخی از فرآوردههای فوق فرآوری شده خطر ابتلاء به سرطان و چند بیماری قلبی متابولیک را افزایش میدهد. اما همه غذاها تأثیر یکسانی نداشتند.
ودر این طرح موفق شدیم که مشخص گردید، افرادی که حدود ۷۰ درصد کالری شان را از غذاهای فوق فرآوری شده دریافت می کردند در مقایسه با افرادی که ۴۰ درصد یا کمتر از کالری مصرفی شان را از این نوع غذاها تامین می کردند، تقریبا سلامت قلب و عروق خونی شان کمتر از ۵۰ درصد بود، و افزایش هر ۵ درصد مصرف کالری از طریق غذاهای فوق فرآوری شده منجر به کاهش سلامت کلی قلب و سلامت عروق خونی می شود.
مطالعه بر روی ۲۳۵۰ شرکتکننده انجام شد.
محققان با استفاده از پرسشنامهها، مصرف غذا و نوشیدنی شرکت کنندگان را در یک دوره ابتدایی ارزیابی کردند.
یک یافته منحصر به فرد این مطالعه نشان میدهد که همه غذاهای فوق فرآوری شده ناسالم تلقی نمیشوند.
محققان دریافتند سایر غذاهای فوق فرآوری شده مانند نان، غلات و محصولات گیاهی هیچ خطری برای سلامتی ندارند.
نتایج دو مطالعه جدید که در اروپا انجام شده است، ارتباط مثبتی را میان مصرف غذاهای فوق فراوری شده و ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی و مرگ زودرس نشان میدهند.
کارشناسان میگویند شواهد فزایندهای در دست است که افزودنیهای غذایی و ترکیبات مانند «آکریلامید» و «آکرولئین» که در فرایندهای صنعتی ایجاد میشوند، ممکن است تا حدی علت خطرات غذاهای فوق فراوری شده را برای سلامت توضیح دهند.
مطالعات قبلی، ارتباطی را میان مصرف غذاهای فوق فراوری شده با خطر بالاتر ابتلاء به چاقی، فشار خون بالا، چربی بالا و برخی سرطانها نشان دادهاند.
بررسی دوم که بر روی ۲۰۰۰۰ بزرگسال اسپانیایی انجام شد، نشان داد که غذاهای فوق فراوریشده با طول عمر کمتر ارتباط دارند: افرادی که بیشترین مصرف این نوع غذاها را داشتند، نسبت به افرادی که کمترین مصرف را داشتند، در طول دو دهه پیگیری با احتمال ۶۲ درصد بیشتر دچار مرگ زودرس شده بودند.
نتایج این مطالعه نشان داد که افزایش سهم غذاهای فوق فراوری شده در رژیم غذایی به طور قابل توجهی با افزایش ابتلاء به بیماری قلبی و عروقی، بیماری عروق کرونر قلب و سکته مغزی ارتباط داشت به طوری که خطر ابتلاء به این بیماریها را به ترتیب ۱۲، ۱۳ و ۱۱ درصد افزایش میدهد.
