ذوب‌آهن اصفهان، به‌عنوان یکی از صنایع مادر و راهبردی کشور، در شش‌ماهه گذشته با چالش جدی تأمین پایدار مواد اولیه، به‌ویژه زغال‌سنگ و کک، مواجه بوده است. محدودیت‌های ناشی از شرایط جنگ و محاصره دریایی، امکان واردات این مواد را با دشواری روبرو کرده و در کنار ناتوانی معادن داخلی در تأمین نیاز کمی و کیفی این مجتمع صنعتی، به کاهش تولید انجامیده است.
بابک براتی، مدیر ارشد خرید ذوب‌آهن اصفهان، در این گفت‌وگو با اشاره به وضعیت تأمین زغال‌سنگ اظهار داشت: در شش ماه گذشته، امکان تهیه زغال‌سنگ خارجی برای این شرکت فراهم نبود و همین مسئله، ضرورت اتکا به ظرفیت معادن داخلی را بیش از پیش آشکار کرد؛ اما عملکرد معادن نشان داد که توان لازم برای تأمین نیاز این مجتمع صنعتی وجود ندارد.
وی با انتقاد از عملکرد انجمن زغال‌سنگ افزود: این انجمن پیش‌تر بر افزایش کمیت و بهبود کیفیت زغال‌سنگ داخلی تأکید داشت، اما در عمل، وعده‌های مطرح‌شده در هیچ‌یک از این دو حوزه محقق نشد. انجمن زغال‌سنگ بارها از واردات زغال‌سنگ توسط ذوب‌آهن اصفهان انتقاد کرده است، در حالی که در شرایط محدودیت واردات، نتوانسته نیاز این شرکت را از محل تولیدات داخلی تأمین کند.
براتی همچنین با اشاره به افزایش قیمت زغال‌سنگ در سال گذشته گفت: ذوب‌آهن اصفهان تحت فشارهای دولتی پذیرفت که قیمت زغال‌سنگ از ۲۶ درصد به ۳۰ درصد قیمت شمش افزایش یابد. در مقابل این افزایش قیمت، انجمن و شرکت‌های زغال‌سنگ متعهد شدند تولید خود را افزایش دهند و کیفیت محصول را بهبود بخشند؛ اما با وجود اجرای تعهدات ذوب‌آهن، تعهدات طرف مقابل محقق نشده و بررسی کیفیت زغال‌سنگ ورودی در یک سال گذشته نیز از افت کیفیت حکایت دارد.
براتی با اشاره به فاصله میان نیاز و میزان تأمین زغال‌سنگ داخلی گفت: انتظار ذوب‌آهن اصفهان از معادن زغال‌سنگ داخلی ماهانه حدود ۱۲۰ هزار تن است، اما در ماه‌های اخیر، تنها ۷۰ هزار تن از این میزان تأمین شده است، در حالی که امکان واردات زغال خارجی هم وجود ندارد. به این ترتیب، ماهانه حدود ۵۰ هزار تن کسری، تنها در زغال‌سنگ داخلی وجود دارد؛ کمبودی که استمرار تولید را با محدودیت جدی مواجه کرده است.
مدیر ارشد خرید ذوب‌آهن اصفهان تأکید کرد که کاهش تولید این شرکت در شش‌ماهه گذشته، ناشی از عدم تأمین زغال‌سنگ مورد نیاز بوده است. وی همچنین با اشاره به وضعیت پرداخت مطالبات تأمین‌کنندگان گفت: ذوب‌آهن اصفهان مطالبات مربوط به زغال‌سنگ را پرداخت کرده و میزان بدهی شرکت در این بخش، تنها در حد یک ماه است. از این رو، انتظار می‌رود تأمین‌کنندگان داخلی متناسب با نیاز این مجتمع صنعتی و تعهدات خود، همکاری بیشتری داشته باشند.
براتی راهکار کوتاه‌مدت برای عبور از شرایط موجود را ورود جدی وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی دانست و اظهار داشت: ضروری است با دستور و پیگیری این وزارتخانه‌ها، شرکت‌های تولیدکننده زغال‌سنگ، دست‌کم به مدت شش ماه، تولید خود را به تأمین نیاز ذوب‌آهن اصفهان اختصاص دهند تا امکان جبران کمبود مواد اولیه و بهبود شرایط تولید ملی فراهم شود.
وی در ادامه، راهکار پایدار حل مشکل را در اختیار گرفتن معادن زغال‌سنگ دانست و تصریح کرد: تأمین مواد اولیه ذوب‌آهن اصفهان نیازمند نگاه ملی به مقوله تولید است. این مجتمع صنعتی در دهه ۱۳۴۰ نقش مهمی در اکتشاف، شکل‌گیری و توسعه معادن مرتبط با نیازهای خود داشت، اما به‌تدریج و در پی تصمیمات مسئولان وقت، معادن از ذوب‌آهن جدا شدند و امروز این شرکت برای تأمین پایدار مواد اولیه با مشکلات جدی مواجه است.
به گفته براتی، شرایط اخیر نشان داده است که اتکا به واردات، در صورت بروز محدودیت‌های خارجی، نمی‌تواند به‌تنهایی تضمین‌کننده استمرار تولید باشد. از سوی دیگر، معادن داخلی نیز باید علاوه بر افزایش ظرفیت استخراج، کیفیت زغال‌سنگ تولیدی خود را متناسب با نیاز صنایع مصرف‌کننده ارتقا دهند.
در مجموع، حل مشکل تأمین زغال‌سنگ ذوب‌آهن اصفهان مستلزم اتخاذ تصمیم‌های هماهنگ در سطح ملی، تقویت ظرفیت تولید داخلی، ارتقای کیفیت مواد اولیه و بازنگری در ساختار ارتباط میان معادن و صنایع فولادی است. تأمین پایدار مواد اولیه این مجتمع صنعتی، فراتر از یک مسئله تجاری، ضرورتی برای حفظ ظرفیت‌های تولیدی کشور و صیانت از جایگاه صنایع مادر در اقتصاد ملی به شمار می‌رود.
