مدل «هاب و اسپوک» در همکاریهای نوآورانه
صفاری در ادامه به یکی از مدلهای رایج همکاری در جهان اشاره کرد و گفت: در بسیاری از کشورها از مدل «هاب و اسپوک» برای توسعه نوآوری استفاده میشود.
در این مدل یک هسته مرکزی یا هاب برای هدایت فعالیتهای نوآورانه شکل میگیرد و مجموعهای از دانشگاهها، شرکتها و نهادهای تخصصی در قالب شبکهای از همکاران به آن متصل میشوند.
وی افزود: در این ساختار علاوه بر دانشگاهها، شرکتهای مشاورهای و شرکای بینالمللی نیز نقش مهمی ایفا میکنند، چراکه واقعیت این است که حتی یک کشور نیز به تنهایی همه دانش مورد نیاز برای توسعه فناوریهای پیچیده را در اختیار ندارد.
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه اصفهان با تأکید بر لزوم ایجاد ساختارهای پایدار همکاری گفت: برای شکلگیری همکاریهای بلندمدت میان صنعت و دانشگاه، ایجاد مراکز پژوهشی مشترک (Research Centers) ضروری است.
به گفته وی، در چنین مدلی دانشگاهها با توجه به مزیتهای تخصصی خود در کنار صنعت قرار میگیرند، شرکای بینالمللی به انتقال دانش و فناوری کمک میکنند و شرکتهای وابسته صنعتی نیز میتوانند در حوزههای مشاوره و توسعه فناوری نقشآفرینی کنند.
در نهایت نیز سازوکاری برای تجاریسازی دستاوردهای مشترک از طریق سرمایهگذاریهای خطرپذیر شکل میگیرد.
تعیین ۹ محور راهبردی برای پژوهشهای فولاد
صفاری در ادامه با تشریح روند طراحی محورهای فعالیت مراکز پژوهشی مشترک صنعت و دانشگاه اظهار کرد: برای رسیدن به یک نقشه راه دقیق، مجموعهای از مطالعات تطبیقی، بررسی روندهای جهانی صنعت فولاد، تحلیل پروژههای پیشین فولاد مبارکه و همچنین نظرسنجی از متخصصان و اعضای هیئت علمی دانشگاهها انجام شد.
حاصل این فرآیند، شناسایی ۹ محور راهبردی بود که میتوانند مبنای شکلگیری مراکز پژوهشی مشترک میان صنعت فولاد و دانشگاهها قرار گیرند.
وی افزود: این محورها در سه حوزه کلان «پایداری»، «هوشمندسازی» و «محصولات نوین» دستهبندی شدهاند؛ حوزههایی که امروز در سطح جهانی نیز بهعنوان مهمترین روندهای تحولآفرین صنعت فولاد شناخته میشوند.
به گفته معاون پژوهش و فناوری دانشگاه اصفهان، در حوزه «پایداری» موضوعاتی همچون فناوری جذب و ذخیره کربن، توسعه اقتصاد چرخشی و حرکت به سمت فولاد هیدروژنی مورد توجه قرار گرفته است؛ موضوعاتی که نقش تعیینکنندهای در آینده صنعت فولاد و کاهش اثرات زیستمحیطی آن دارند.
صفاری ادامه داد: در حوزه «هوشمندسازی» نیز سه محور کلیدی شامل استفاده از هوش مصنوعی در صنعت فولاد، توسعه زیرساختهای اینترنت اشیای صنعتی و یکپارچهسازی سامانههای انرژی تعریف شده است؛ موضوعاتی که میتوانند بهرهوری، دقت و پایداری فرآیندهای صنعتی را به شکل قابل توجهی ارتقا دهند.
وی همچنین با اشاره به حوزه «محصولات نوین» گفت: در این بخش، موضوعاتی نظیر ژنوم مواد، تولید فولادهای الکتریکی با کیفیت بالا و توسعه فولادهای پیشرفته با استحکام بالا در اولویت قرار گرفتهاند؛ چراکه حرکت به سمت تولید محصولات دانشبنیان و با ارزش افزوده بالا، یکی از الزامات رقابتپذیری صنعت فولاد در آینده خواهد بود.
صفاری تأکید کرد: این محورها صرفاً عناوین پژوهشی نیستند، بلکه میتوانند بهعنوان پایهای برای شکلگیری مراکز پژوهشی مشترک، توسعه فناوریهای نوین و ایجاد همکاریهای بلندمدت و عمیق میان صنعت و دانشگاه عمل کنند.
وی در ادامه گفت: برای پنج محور از این حوزهها، پیشنویس فراخوانی تهیه شد تا دانشگاههای کشور بتوانند برای تأسیس مراکز پژوهشی مشترک اعلام آمادگی کنند.
نکته مهم این است که این فراخوان با استانداردهای بینالمللی و با همکاری یک مشاور خارجی تدوین شده است.
در این فراخوان مشخص شده است که دانشگاه متقاضی باید چه توانمندیهایی داشته باشد، چه زیرساختهایی را ارائه دهد، چه آزمایشگاههایی مورد نیاز است و چه سازوکارهایی برای همکاری مشترک تعریف میشود.
آغاز آزمایشی یک مرکز پژوهشی در دانشگاه اصفهان
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه اصفهان در پایان پیشنهاد کرد که حداقل یکی از این مراکز پژوهشی به صورت آزمایشی در دانشگاه اصفهان راهاندازی شود.
وی گفت: مقدمات این موضوع نیز با همکاری همکاران در فولاد مبارکه مورد بررسی قرار گرفته و حتی بازدیدهای متعددی برای راهاندازی مرکز پژوهشی «فولاد سبز» انجام شده بود.
قرار بود این مرکز تا پایان سال گذشته به مرحله اجرا برسد، اما برخی اتفاقات موجب شد این فرآیند متوقف شود.
صفاری در پایان تأکید کرد: واقعیت این است که شکلگیری چنین ساختارهایی نیازمند صبر، تلاش و همراهی همه طرفهاست. هیچ بنایی جز با قرار گرفتن آجر بر آجر ساخته نمیشود.
امیدواریم با همکاری صنعت و دانشگاه بتوانیم گامهای عملی برای ایجاد این زیرساختهای دانشی برداریم و حضور مدیرانی با پیشینه دانشگاهی در صنعت فولاد میتواند مسیر این همکاریها را هموارتر کند.
