نمایش موارد بر اساس برچسب: اداره کل بهزیستی استان اصفهان
نقش هویت در سلامت روان و تاب آوری
به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از روابط عمومی اداره کل بهزیستی استان اصفهان، هویت یکی از بنیادیترین مفاهیم در روانشناسی، جامعهشناسی، علوم تربیتی و مطالعات فرهنگی است.
انسان بدون هویت، درک روشنی از خود، جایگاه اجتماعی، ارزشها، باورها و مسیر زندگی ندارد.
به بیان دکتر محمدرضا مقدسی، مدیر و مؤسس خانه تابآوری، هویت به انسان احساس تعلق، معنا و امنیت روانی میبخشد و پایه شکلگیری تابآوری است.
در مقابل، بیهویتی موجب اضطراب، سردرگمی، احساس پوچی و افزایش آسیبپذیری روانی میشود.
هویت به انسان پاسخ میدهد که «من کیستم»، «به کجا تعلق دارم» و «چه معنایی در زندگی دارم». هرچه هویت فردی و اجتماعی انسان منسجمتر باشد، احساس امنیت روانی، اعتمادبهنفس و ثبات هیجانی افزایش پیدا میکند.
در مقابل، بیهویتی میتواند زمینهساز اضطراب، سردرگمی، افسردگی، احساس پوچی و کاهش تابآوری شود.
امروزه بحران هویت به یکی از مهمترین چالشهای جوامع مدرن تبدیل شده و بسیاری از مشکلات روانی و اجتماعی با تضعیف هویت فردی و فرهنگی ارتباط مستقیم دارند.
هویت مجموعهای از ویژگیهای فردی، فرهنگی، اجتماعی، اخلاقی و روانی است که باعث میشود انسان احساس کند شخصیتی مشخص و جایگاهی معنادار در جهان دارد.
هویت از کودکی شکل میگیرد و در طول زندگی تحت تأثیر خانواده، آموزش، فرهنگ، رسانه، مذهب، زبان، تجربههای اجتماعی و روابط انسانی تکامل پیدا میکند.
فردی که هویت سالم دارد، نسبت به ارزشهای خود آگاهی بیشتری دارد و در تصمیمگیریهای مهم زندگی دچار آشفتگی شدید نمیشود.
این انسجام درونی نقش مهمی در سلامت روان ایفا میکند.
تابآوری نیز ارتباط عمیقی با هویت دارد. تابآوری یا resiliency به توانایی انسان برای سازگاری با بحرانها، عبور از دشواریها و بازسازی روانی پس از آسیبها گفته میشود.
انسان زمانی میتواند در برابر بحرانها مقاومت کند که احساس کند دارای ریشه، معنا، ارزش و تعلق است.
هویت قوی به فرد کمک میکند هنگام مواجهه با مشکلات، احساس فروپاشی کامل نداشته باشد.
کسی که هویت مشخصی دارد، در شرایط دشوار نیز میتواند معنایی برای ادامه زندگی پیدا کند و امید خود را حفظ نماید.
بیهویتی در نقطه مقابل این وضعیت قرار دارد.
فردی که دچار بحران هویت است، تصویر روشنی از خود ندارد و اغلب میان ارزشها، نقشها و انتظارات مختلف سرگردان میشود.
این سرگردانی ذهنی باعث کاهش احساس امنیت روانی میشود.
انسان بیهویت معمولاً در برابر فشارهای زندگی آسیبپذیرتر است، زیرا تکیهگاه درونی قدرتمندی ندارد.
او ممکن است برای کسب پذیرش اجتماعی، مدام شخصیت و رفتار خود را تغییر دهد و به مرور احساس اصالت و ثبات روانی خود را از دست بدهد.
یکی از مهمترین پیامدهای بیهویتی، افزایش اضطراب و احساس ناامنی روانی است.
انسان زمانی احساس آرامش میکند که بداند کیست و چه جایگاهی در زندگی دارد.
وقتی این درک تضعیف شود، ذهن دچار ابهام و آشفتگی میشود.
بسیاری از اختلالات اضطرابی با احساس بیریشگی و فقدان معنا ارتباط دارند.
فرد بیهویت اغلب نسبت به آینده احساس اطمینان ندارد و در تصمیمگیریهای مهم زندگی دچار تردید مداوم میشود.
بیهویتی همچنین میتواند زمینه افسردگی را تقویت کند. انسان برای داشتن سلامت روان به احساس معنا نیاز دارد.
اگر فرد احساس کند زندگی او فاقد هدف و ارزش است، احتمال تجربه پوچی روانی افزایش پیدا میکند.
این وضعیت در میان نوجوانان و جوانانی که دچار بحران هویت هستند، بیشتر دیده میشود.
بسیاری از افراد در چنین شرایطی احساس میکنند به هیچ گروه، فرهنگ یا ارزشی تعلق ندارند و همین مسئله میتواند آنها را به سمت انزوا و ناامیدی سوق دهد.
خانواده نقش بسیار مهمی در شکلگیری هویت دارد. کودک در محیط خانواده با زبان، فرهنگ، ارزشها، باورها و الگوهای رفتاری آشنا میشود.
خانوادهای که امنیت عاطفی، احترام و ثبات روانی داشته باشد، زمینه رشد هویت سالم را فراهم میکند.
در مقابل، خانوادههای پرتنش، تحقیرکننده یا بیثبات میتوانند باعث شکلگیری بحران هویت شوند.
کودکی که مدام احساس طردشدگی یا بیارزشی میکند، در بزرگسالی نیز ممکن است دچار ضعف هویتی و کاهش تابآوری شود.
نظام آموزشی نیز در تقویت یا تضعیف هویت نقش اساسی دارد.
مدرسه فضایی است که کودک و نوجوان در آن احساس تعلق اجتماعی پیدا میکند و با نقشهای مختلف آشنا میشود.
آموزشهایی که بر خودشناسی، مسئولیتپذیری، احترام فرهنگی و مهارتهای زندگی تأکید دارند، میتوانند هویت سالم را تقویت کنند.
در مقابل، نظام آموزشی حافظهمحور و فاقد توجه به رشد شخصیت، ممکن است احساس بیگانگی و سردرگمی را در دانشآموزان افزایش دهد.
رسانهها و فضای مجازی نیز تأثیر عمیقی بر هویت انسان معاصر دارند. امروزه بسیاری از افراد هویت خود را بر اساس مقایسه با دیگران شکل میدهند.
شبکههای اجتماعی با نمایش سبکهای زندگی غیرواقعی، استانداردهای افراطی زیبایی و موفقیت، میتوانند احساس ناکافی بودن را تشدید کنند.
فردی که هویت مستحکمی ندارد، بیشتر تحت تأثیر این فضا قرار میگیرد و ممکن است برای جلب تأیید دیگران، اصالت شخصیتی خود را از دست بدهد.
این مسئله به تدریج سلامت روان را تضعیف میکند و میزان تابآوری را کاهش میدهد.
بیهویتی فرهنگی نیز یکی از چالشهای مهم جوامع امروز است. فرهنگ به انسان احساس تعلق، پیوستگی تاریخی و امنیت اجتماعی میدهد.
وقتی پیوند افراد با فرهنگ، زبان، سنتها و ارزشهای اجتماعی تضعیف شود، احساس بیریشگی افزایش پیدا میکند.
جامعهای که دچار بحران هویت فرهنگی شود، در برابر بحرانهای اجتماعی و روانی آسیبپذیرتر خواهد بود.
کاهش انسجام اجتماعی، افزایش خشونت، گسترش احساس تنهایی و ضعف سرمایه اجتماعی از پیامدهای تضعیف هویت فرهنگی هستند.
هویت دینی و معنوی نیز میتواند نقش مهمی در تابآوری داشته باشد.
بسیاری از انسانها در شرایط بحران، از باورهای معنوی برای حفظ امید و آرامش استفاده میکنند.
معنویت به انسان کمک میکند رنجها را معنا کند و در شرایط دشوار احساس تنهایی کمتری داشته باشد.
ضعف در هویت معنوی گاهی باعث میشود فرد در برابر بحرانها احساس پوچی و ناتوانی بیشتری تجربه کند.
بحران هویت در نوجوانی اهمیت ویژهای دارد.
نوجوان در این دوره تلاش میکند استقلال شخصیتی پیدا کند و جایگاه خود را در جامعه بشناسد.
اگر این فرآیند به شکل سالم طی نشود، احتمال شکلگیری رفتارهای پرخطر، وابستگی افراطی به گروههای ناسالم و اختلالات روانی افزایش پیدا میکند.
نوجوانی که هویت روشنی ندارد، بیشتر در معرض تأثیرپذیری منفی از فشار همسالان قرار میگیرد و ممکن است برای فرار از احساس خلأ روانی به رفتارهای آسیبزا روی آورد.
بیهویتی همچنین بر روابط انسانی تأثیر منفی میگذارد. انسانهایی که شناخت روشنی از خود ندارند، معمولاً در ایجاد روابط پایدار نیز دچار مشکل میشوند.
آنها ممکن است وابستگی عاطفی شدید، ترس از طردشدگی یا بیثباتی رفتاری را تجربه کنند.
ضعف در هویت فردی میتواند کیفیت روابط خانوادگی، عاطفی و اجتماعی را کاهش دهد و احساس تنهایی را تشدید کند.
از منظر اجتماعی، بحران هویت میتواند مشارکت اجتماعی را کاهش دهد.
فردی که احساس تعلق اجتماعی ندارد، انگیزه کمتری برای مسئولیتپذیری، همکاری و مشارکت در توسعه جامعه خواهد داشت.
این مسئله در بلندمدت سرمایه اجتماعی را تضعیف میکند و انسجام فرهنگی جامعه را کاهش میدهد.
جوامعی که با بحران هویت گسترده روبهرو هستند، معمولاً میزان بیشتری از ناهنجاریهای اجتماعی، خشونت و بیاعتمادی را تجربه میکنند.
تابآوری فردی و اجتماعی بدون هویت پایدار شکل نمیگیرد.
انسان برای عبور از بحران نیاز دارد بداند چه ارزشهایی دارد، به چه چیزی باور دارد و برای چه هدفی زندگی میکند.
هویت مانند ستون روانی عمل میکند و به انسان قدرت ایستادگی میدهد.
هرچه این ستون ضعیفتر شود، احتمال فروپاشی روانی در شرایط سخت بیشتر خواهد شد.
تقویت هویت نیازمند توجه همزمان به خانواده، آموزش، فرهنگ، رسانه و سیاستهای اجتماعی است.
خانوادهها باید فضایی امن برای گفتوگو، احترام و رشد شخصیت فرزندان فراهم کنند. نظام آموزشی باید به پرورش تفکر، خودشناسی و مسئولیتپذیری توجه بیشتری داشته باشد.
رسانهها نیز باید از ترویج الگوهای مخرب و سطحی پرهیز کنند و به تقویت احساس تعلق و ارزشمندی کمک نمایند.
مطالعات حوزه سلامت روان نشان میدهد انسانهایی که دارای هویت منسجم هستند، در برابر استرس و بحران عملکرد بهتری دارند. آنها امید بیشتری به آینده دارند، روابط اجتماعی سالمتری برقرار میکنند و در مواجهه با شکستها سریعتر بازسازی روانی میشوند.
این افراد معمولاً احساس معنا و هدف بیشتری در زندگی دارند و میزان اضطراب و افسردگی در آنها کمتر است.
در مقابل، بیهویتی میتواند انسان را به سمت فرسودگی روانی، انزوا و آسیبپذیری سوق دهد.
فردی که احساس تعلق و ارزشمندی ندارد، در برابر فشارهای زندگی شکننده خواهد بود.
این وضعیت در دنیای امروز که انسان با حجم گستردهای از تغییرات فرهنگی و اجتماعی مواجه است، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
هویت سالم یکی از مهمترین پایههای سلامت روان، امید اجتماعی و تابآوری انسانی است.
جامعهای که بتواند هویت فرهنگی، فردی و اجتماعی اعضای خود را تقویت کند، در برابر بحران مقاومتر خواهد بود.
انسان بدون هویت، احساس سرگردانی و بیپناهی را تجربه میکند، اما انسانی که ریشههای هویتی مستحکمی دارد، حتی در سختترین شرایط نیز میتواند مسیر زندگی خود را پیدا کند و امیدش را حفظ نماید.
سنت ولیمه حج به حرکت اجتماعی حمایتی تبدیل میشود
به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از روابط عمومی اداره کل بهزیستی استان اصفهان، سمیه کریمی، ضمن تأکید بر اهمیت فریضه حج در ارتقای باورهای دینی و تقویت پیوندهای اجتماعی، اجرای پویش «ولیمه مهربانی حجاج» را فرصتی کمنظیر برای ترویج فرهنگ ایثار و کمک به نیازمندان دانست.
مدیرکل بهزیستی استان اصفهان با اشاره به این پویش گفت: هدف ما تبدیل بخش سنت ولیمه حج به اقدامی مؤثر در حمایت از مددجویان و خانوادههای محروم استان است. اختصاص بخشی از هزینههای این مراسم باارزش به زمینههایی چون تأمین جهیزیه، مسکن و درمان، گامی ملموس در راستای کاهش مشکلات اجتماعی است.
کریمی افزود: این پویش علاوه بر ارزشهای دینی و معنوی، واجد اهمیت اجتماعی چشمگیری است و میتواند الگوی موفقی برای سایر طرحهای خیرخواهانه و مردمنهاد باشد.
وی یادآور شد: تعمیق فرهنگ همدلی و مسئولیتپذیری اجتماعی، محور اصلی این حرکت است و امیدواریم با همکاری خیرین و حجاج محترم، گامهای مؤثری در حمایت از نیازمندان شهر و استان برداریم.
مدیرکل بهزیستی استان اصفهان همچنین از تمام فعالان اجتماعی، نیکوکاران و مردم عزیز دعوت کرد تا با مشارکت در پویش «ولیمه مهربانی حجاج»، سهمی مستقیم در ارتقای کیفیت زندگی و کاهش دغدغههای خانوادههای نیازمند داشته باشند.
کریمی در پایان تأکید کرد: حج، درس شایستهای برای بازگشت به جامعه با نگاهی نو و حس مسئولیت اجتماعی است. ما بر این باوریم که وقتی سنتهای دینی در مسیر خدمت به همنوعان قرار گیرد، برکات آن در فرد، خانواده و جامعه دوچندان خواهد شد.
.سلسله نشستهای راهبردی مدیرکل با حوزههای تخصصی
در این نشست، ضمن بررسی فرآیندهای مالی، چالشهای اجرایی و شاخصهای عملکرد مالی، بر ارتقای شفافیت، تمرکز بر انضباط مالی و بهینهسازی تخصیص منابع تأکید شد.
🔸مدیرکل در این جلسه بر ضرورت هماهنگی مالی با اهداف راهبردی سازمان، توسعه نظام پاسخگویی هزینهای و تقویت نظارت درونسازمانی تأکید کرد و کارشناسان حاضر نیز دیدگاهها و پیشنهادهای خود را در خصوص بهبود فرایندها و کارآمدسازی سازوکارهای مالی مطرح کردند.
🔸این نشست در چارچوب برنامههای مستمر تحلیل و ارزیابی عملکرد بخشهای تخصصی برگزار شد تا مسیر تصمیمسازیهای آینده بر پایه کارآمدی، شفافیت و پشتیبانی از مأموریتهای اجتماعی سازمان ترسیم شود.
برگزاری جلسه پدافند غیرعامل در شهرستان کوهپایه
در این نشست، آخرین وضعیت اقدامات انجامشده دستگاههای اجرایی شهرستان در حوزه پدافند غیرعامل مورد بررسی قرار گرفت و بر ضرورت تقویت آمادگی، پیشگیری از تهدیدات احتمالی و ارتقای تابآوری زیرساختهای حیاتی تأکید شد.
در ادامه، رئیس اداره بهزیستی شهرستان کوهپایه گزارشی از اقدامات و برنامههای اجراشده این اداره در حوزه پدافند غیرعامل ارائه کرد.
محور تقویت خدمات روانی ـ اجتماعی به خانوادهها در اصفهان
به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از روابط عمومی اداره کل بهزیستی استان اصفهان، در جریان بازدید دکتر سیدحسن موسوی چلک، معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور و دکتر الوند، مدیرکل دفتر توانمندسازی کودکان و نوجوانان سازمان بهزیستی کشور از مرکز آموزش و توسعه سلامت اجتماعی «رستا»، دکتر سمیه کریمی، مدیرکل بهزیستی استان اصفهان، ضمن خیرمقدم به مسئولان کشوری، به تشریح برخی اقدامات و خدمات این مرکز پرداخت.
🔸وی با اشاره به اهمیت همافزایی میان دستگاههای مرتبط اظهار کرد: همکاری مؤثر و تعامل مناسب میان دادگستری و سازمان بهزیستی زمینه ارائه خدمات تخصصی و حمایتهای روانی ـ اجتماعی به خانوادهها را فراهم کرده است.
🔸مدیرکل بهزیستی استان اصفهان افزود: این همکاریها بهویژه در حوزه کاهش آسیبهای اجتماعی و حمایت از کودکان و خانوادهها نقش مهمی دارد و تلاش شده با بهرهگیری از ظرفیتهای تخصصی، خدمات مؤثر و هدفمند به جامعه هدف ارائه شود.
مرکز «رستا» الگویی نوین برای کاهش آسیبهای تحویل فرزندان طلاق در اصفهان
به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از روابط عمومی اداره کل بهزیستی استان اصفهان، دکتر محسنی اژهای اظهار کرد: مرکز «رستا» بهعنوان نخستین مرکز تخصصی تحویل و تحول فرزندان طلاق در استان اصفهان راهاندازی شده و هدف آن ایجاد محیطی امن، آرام و تخصصی برای انجام این فرایند و جلوگیری از آسیبهای احتمالی به کودکان است.
🔸وی افزود: در گذشته در بسیاری از موارد، فرایند تحویل فرزندان در محیطهایی مانند کلانتریها انجام میشد که بهدلیل فضای تنشزا میتوانست آثار روانی نامطلوبی برای کودکان و خانوادهها به همراه داشته باشد؛ اما در مرکز رستا این روند در فضایی مناسب و با در نظر گرفتن ملاحظات روانی و اجتماعی انجام میشود.
🔸معاون پیشگیری از وقوع جرم دادگستری ادامه داد: راهاندازی این مرکز با همکاری دستگاههای مختلف از جمله شهرداری، سازمان بهزیستی، خیرین و دادگستری انجام شده و شهرداری نیز مکان فعالیت آن را تأمین کرده است.
از چالش و تنش تا رشد و رویش، مسیر تابآوری روانی اجتماعی است
به گزارش پایگاه خبری شهر اصیل و به نقل از روابط عمومی اداره کل بهزیستی استان اصفهان، چالش و تنش دو واژهای هستند که اغلب با بار منفی در ذهن انسان تداعی میشوند، اما در لایههای عمیقتر تجربه انسانی، همین دو عامل میتوانند زمینهساز رشد، شکوفایی و رویش فردی و اجتماعی باشند.
زندگی در ذات خود مسیری یکنواخت و بدون فشار نیست. انسان در مسیر زندگی با تغییرات، بحران، شکست و ناپایداریهای مختلفی مواجه میشود.
به بیان دکتر محمدرضا مقدسی، مدیر و مؤسس خانه تابآوری، از دل چالش و تنش، تابآوری جوانه میزند.
فشار همیشه ویرانگر نیست.
گاهی آغاز بیداری است.
انسان در دل سختی، خودش را بازمییابد.
رنج اگر درست فهم شود، به رشد میرسد.
تابآوری یعنی ایستادن، آموختن و دوباره ساختن. تابآوری یعنی توانایی ادامه دادن .
آنچه سرنوشت افراد را متفاوت میکند، بود و نبود مشکل نیست بلکه نحوه مواجهه با آن است.
در این میان مفهوم «تابآوری» به عنوان توانایی سازگاری، بازیابی و رشد در مواجهه با فشارها نقش بسیار مهمی را ایفا میکند.
هنگامی که فرد بتواند تنشها را به فرصتی برای یادگیری و تحول تبدیل کند، مسیر حرکت از چالش به سوی رشد آغاز میشود.
بعبارت دیگر تنشهای روانی، اجتماعی و اقتصادی به بخشی اجتنابناپذیر از زندگی تبدیل شدهاند. فشارهای شغلی، تغییرات سریع اجتماعی، رقابتهای حرفهای و دغدغههای شخصی میتوانند ذهن انسان را درگیر کنند.
با این حال مطالعات نشان داده است که بسیاری از افراد در دل همین فشارها به ظرفیتهای تازهای در خود دست پیدا میکنند.
این فرآیند زمانی اتفاق میافتد که فرد بتواند در برابر فشارها انعطافپذیری ذهنی و عاطفی نشان دهد.
تابآوری دقیقاً در همین نقطه معنا پیدا میکند؛ یعنی توانایی حفظ تعادل روانی در شرایط دشوار و تبدیل تجربههای سخت به فرصتی برای رشد.
چالشها اغلب آغازگر فرایند تامل و بازاندیشی در زندگی هستند.
وقتی انسان با مانعی روبهرو میشود، ناچار است شیوههای قبلی فکر کردن و عمل کردن را مورد بازبینی قرار دهد.
این بازبینی میتواند به کشف راههای تازه، مهارتهای جدید و حتی نگرشهای متفاوت منجر شود. بسیاری از نوآوری و اختراعات، دستاوردهای علمی و حتی تحولات شخصی در بستر بحران و به هنگام فشار شکل گرفتهاند.
اگر تاریخ زندگی افراد موفق را مرور کنیم، اغلب با دورههایی از دشواری، شکست یا تنش روبهرو میشویم که بعدها به نقطه عطفی در مسیر زندگی آنان تبدیل شده است.
در فرآیند عبور از چالش به رشد، نقش نگرش فرد بسیار تعیینکننده است.
دو انسان ممکن است در شرایط مشابهی قرار بگیرند، اما برداشت متفاوتی از آن داشته باشند.
یکی ممکن است تنش را نشانه پایان راه بداند و دیگری آن را آغاز مرحلهای تازه در زندگی تلقی کند.
این تفاوت در نگرش همان چیزی است که مسیر حرکت انسان را شکل میدهد.
تابآوری یا resiliency در واقع به معنای داشتن چنین نگرشی است؛ نگرشی که در دل سختیها امکان یادگیری و تحول را میبیند.
یکی از مهمترین عوامل شکلگیری تابآوری، معنا بخشیدن به تجربیات دشوار است.
زمانی که فرد بتواند برای رنج و چالشهای خود معنایی پیدا کند، توان تحمل و عبور از آنها افزایش مییابد.
انسانهایی که قادرند تجربیات سخت را در چارچوبی بزرگتر از زندگی خود ببینند، معمولاً سریعتر به مرحله بازیابی و رشد میرسند.
ین معنا میتواند در قالب اهداف شخصی، ارزشهای انسانی یا احساس مسئولیت نسبت به دیگران شکل بگیرد.
تنش همچنین میتواند محرکی برای توسعه مهارتهای روانی و اجتماعی باشد.
هنگامی که فرد در موقعیتهای دشوار قرار میگیرد، ناچار است مهارتهایی مانند حل مسئله، مدیریت هیجان، تصمیمگیری و ارتباط مؤثر را تقویت کند.
این مهارتها در شرایط عادی شاید کمتر مورد استفاده قرار بگیرند، اما در موقعیتهای بحرانی اهمیت حیاتی پیدا میکنند.
به همین دلیل بسیاری از روانشناسان معتقدند که مواجهه کنترلشده با چالشها میتواند به افزایش توانمندیهای فردی منجر شود.
در بستر اجتماعی نیز میتوان دید که چگونه جوامع در مواجهه با بحرانها مسیر رشد را طی میکنند.
تاریخ نشان داده است که بسیاری از پیشرفتهای اجتماعی، علمی و فرهنگی پس از دورههای سختی و فشار به دست آمدهاند.
زمانی که یک جامعه با بحران روبهرو میشود، نیروهای خلاق و ظرفیتهای پنهان آن فعال میشوند.
مردم به دنبال راهحلهای جدید میروند، همکاریهای تازه شکل میگیرد و ساختارهای ناکارآمد مورد بازنگری قرار میگیرند.
در چنین شرایطی تابآوری جمعی میتواند به عامل مهمی در بازسازی و پیشرفت جامعه تبدیل شود.
یکی از نکات مهم در مسیر تبدیل تنش به رشد، پذیرش واقعیت است.
گاهی افراد تلاش میکنند از مشکلات فرار کنند یا آنها را نادیده بگیرند.
این رویکرد معمولاً باعث طولانیتر شدن بحران و افزایش فشار روانی هم میشود.
در مقابل، پذیرش واقعبینانه شرایط دشوار میتواند نقطه شروعی برای یافتن راهحل باشد. وقتی فرد بپذیرد که چالش بخشی طبیعی از زندگی است، انرژی خود را به جای مقاومت بیثمر در برابر واقعیت، صرف سازگاری و تغییر و یا حتی باز آرایی آن میکند.
رشد در بسیاری از مواقع فرآیندی تدریجی و آرام است.
درست مانند دانهای که در دل خاک تاریک و متراکم قرار میگیرد و پس از مدتی جوانه میزند.
فشار خاک برای دانه مانعی به نظر میرسد، اما در واقع این همان شرایطی است که زمینه رویش را فراهم میکند.
در زندگی انسان نیز بسیاری از تواناییها در شرایط پرفشار شکل میگیرند. صبر، استقامت، خلاقیت و بلوغ فکری اغلب محصول تجربیات دشوار هستند.
یکی دیگر از ابعاد مهم تابآوری، نقش حمایت اجتماعی است.
انسان موجودی اجتماعی است و ارتباط با دیگران میتواند در کاهش فشارهای روانی نقش مهمی ایفا کند. خانواده، دوستان، همکاران و شبکههای اجتماعی حمایتی میتوانند در زمان بحران به منبعی برای امید و انرژی تبدیل شوند.
وجود چنین حمایتهایی باعث میشود فرد احساس تنهایی کمتری کند و با اعتماد بیشتری مسیر عبور از چالشها را طی کند.
توسعه خودآگاهی نیز در تقویت تابآوری اهمیت زیادی دارد.
فردی که شناخت بهتری از احساسات، افکار و واکنشهای خود دارد، بهتر میتواند با شرایط دشوار سازگار شود.
خودآگاهی به انسان کمک میکند الگوهای رفتاری خود را بشناسد و در صورت لزوم آنها را تغییر دهد.
این فرآیند به مرور زمان باعث افزایش توان مدیریت تنش و تصمیمگیریهای آگاهانهتر میشود.
نکته مهم دیگری که در مسیر رشد و مواجهه موفق با چالشها مطرح میشود، مفهوم انعطافپذیری روانی است.
زندگی همواره به نظم دلخواه و مطابق برنامهریزیهای انسان پیش نمیرود. تغییرات ناگهانی، شکست یا از دست دادنها میتوانند مسیر زندگی را دگرگون کند.
افرادی که از انعطافپذیری بیشتری برخوردارند، قادرند خود را با شرایط جدید تطبیق دهند و مسیرهای تازهای برای ادامه زندگی پیدا کنند.
این ویژگی یکی از ارکان اساسی تابآوری یا resiliency به شمار میرود.
در بسیاری از موارد، تجربه تنش حتی میتواند باعث بازتعریف اولویتهای زندگی شود. انسان در شرایط آرام ممکن است برخی مسائل مهم را نادیده بگیرد، اما در مواجهه با بحرانهاست که ارزشهای واقعی زندگی آشکارتر میشوند.
افراد ممکن است پس از عبور از یک دوره سخت، نگاه متفاوتی به زمان، روابط انسانی، سلامت و اهداف زندگی پیدا کنند.
این تغییر نگرش میتواند به شکلگیری سبک زندگی آگاهانه و معنادارتری منجر شود.
در دنیای آموزش و توسعه فردی نیز توجه به مفهوم تابآوری در سالهای اخیر افزایش یافته است.
بسیاری از برنامههای آموزشی تلاش میکنند مهارتهایی را به افراد آموزش دهند که به آنها کمک کند در برابر فشارها مقاومتر باشند یا عملکرد بهتری داشته باشند.
آموزش مدیریت استرس، تقویت مهارت حل مسئله، افزایش خودکارآمدی و توسعه ذهنیت رشد از جمله رویکردهایی هستند که در این حوزه مورد توجه قرار گرفتهاند.
از منظر روانشناسی مثبتگرا، رشد پس از بحران یکی از پدیدههای شناختهشده است.
این دیدگاه بر این باور است که انسانها پس از تجربه رویدادهای دشوار میتوانند به سطحی بالاتر از بلوغ روانی و معنوی دست پیدا کنند.
در چنین شرایطی فرد به وضعیت قبلی بازنمیگردد، بلکه به یک درک عمیقتری از زندگی، روابط و تواناییهای خود خواهد رسید.
این فرآیند که گاهی از آن با عنوان رشد پس از سانحه یاد میشود، نمونهای روشن از حرکت از چالش به رویش است.
نکته قابل توجه این است که انسان تابآور نیز ممکن است احساس ناراحتی، ترس یا ناامیدی را تجربه کند.
تفاوت در این است که چنین فردی اجازه نمیدهد این احساسات او را برای همیشه متوقف کند.
او میآموزد چگونه با این احساسات مواجه شود، آنها را مدیریت و در نهایت مسیر حرکت خود را ادامه دهد.
بعبارت دیگر مسیر زندگی انسان همواره میان چالش و فرصت در نوسان است.
تنشها اگرچه در نگاه نخست دشوار و گاه فرساینده به نظر میرسند، اما در دل خود ظرفیتهایی برای یادگیری، تحول و رشد پنهان دارند.
هنگامی که فرد با اتکا به تابآوری، آگاهی و حمایت اجتماعی بتواند از این تجربیات عبور کند، نتیجه آن شکلگیری شخصیتی قوی و پخته خواهد بود.
به بیان دکتر محمدرضا مقدسی، پدر و بنیانگذار تابآوری در ایران، مسیر «از چالش و تنش تا رشد و رویش» همان فرآیند شکلگیری تابآوری روانیاجتماعی است.
فشار میتواند زمینه بیداری و تحول را فراهم کنند. بحران اگر عمیق و آگاهانه فهم شوند، به تغییر، آگاهی و بازسازی درونی میانجامد.
از این منظر، چالش آغاز فرآیندی تازه است. گویی انسان نیز برای رسیدن به رشد و رویش نیازمند عبور از مسیرهای دشوار است که مفهوم قابل تاملی است و چه بسا به بررسی بیشتری نیاز داشته باشد اما بهرحال این موضوع میتواند نگاه ما را به مشکلات زندگی تغییر دهد و به جای دیدن آنها به عنوان مانع، آنها را به عنوان فرصتی برای توسعه فردی و اجتماعی در نظر بگیریم.
در چنین نگاهی، تنش دشمن زندگی نیست یا بعبارتی مشکلات بخشی از مسیر بلوغ انسان است؛ مسیری که از دل سختیها میگذرد و به سوی رشد، آگاهی و رویش ادامه پیدا میکند.
اورژانس اجتماعی، پناه امن لحظههای بحرانی است
همکاران پرتلاش ما در خط مقدم حمایتهای روانی–اجتماعی، شبانهروز آماده خدمترسانیاند تا در سختترین شرایط، همراه و پشتیبان شهروندان نیازمند باشند.
در بهزیستی، حمایت، امید و آرامش سه ضلع اصلی خدمت به مردماند.
بازدید دکتر محسنی اژهای از محل جدید مرکز ۱۴۸۰
در این بازدید که با حضور مدیرکل بهزیستی استان برگزار شد، ظرفیتها و امکانات مرکز برای ارائه خدمات مشاورهای و حمایتی مورد بررسی قرار گرفت و بر تقویت خدمات پیشگیرانه در حوزه آسیبهای اجتماعی، بهویژه ارائه مشاوره به خانوادهها تأکید شد.
در جریان این بازدید، نقش مراکز مشاوره در کمک به خانوادهها برای مدیریت تنشها، ارتقای سلامت روان و پیشگیری از بروز آسیبهای اجتماعی مورد توجه قرار گرفت و بر توسعه دسترسی مردم به خدمات مشاورهای تلفنی و تخصصی تأکید شد.
همچنین با توجه به شرایط کنونی، توجه به رویکرد مدیریت بحران و بهرهگیری از تجربههای دوران جنگ در سازماندهی خدمات حمایتی و روانی برای خانوادهها از دیگر موضوعات مطرح شده در این بازدید بود.
شهر فرهیختگان سالمندان، پروژهای برای تضمین آینده اجتماعی ایران
نشست شورای سالمندی کشور با همکاری کمیسیون مسئولیت اجتماعی اتاق بازرگانی استان اصفهان، با محوریت «روند شتابان سالمندی جمعیت و پیامدهای اقتصادی و اجتماعی آن» در سالن نصفجهان اتاق بازرگانی اصفهان برگزار شد.
این نشست، صحنه همافزایی سیاستگذاران، مدیران اجرایی، دانشگاهیان و سرمایهگذاران دغدغهمند بود؛ جمعی که آمده بودند تا درباره یکی از مهمترین چالشهای پیشروی جامعه ایرانی، مسئولانه سخن بگویند.
در این نشست، سید ضیا هاشمی معاون فرهنگی و اجتماعی رئیسجمهور، سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور، دکتر جمالینژاد استاندار اصفهان، دکتر نرگس کریمیان رئیس سازمان بهزیستی استان اصفهان، مجید فولادیان رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان ایران و دکتر دلیری رئیس انجمن علمی سالمندان ایران نقش محوری داشتند.
همچنین جمعی متشکل از استادان دانشگاه، نمایندگان دستگاههای اجرایی، فعالان اجتماعی و اقتصادی، و چهرههای اثرگذار عرصه سرمایهگذاری نیز در این رویداد حضور یافتند تا پیام امیدآفرین را به قلب مردم شهر گنبدهای فیروزهای هدیه دهند. در این رویداد، خبر «ایجاد شهر فرهیختگان» نیز تایید و رونمایی شد.
حضور مسعود صرامی بهعنوان کارآفرین و سرمایهگذار، در کنار سرمایهگذارانی چون حُرّ و نعمتبخش، پیام روشنی داشت: سالمندی، تنها یک مسئله اجتماعی نیست؛ فرصتی برای بازتعریف اقتصاد، سرمایهگذاری مسئولانه و خلق مدلهای نوین توسعه نیز هست.
در این نشست، مسعود صرامی، بنیانگذار شهرک سلامت و سیتیسنتر، با تأکید بر ضرورت عبور از نگاه حداقلی به سالمندی، هدف اصلی پروژه «شهر فرهیختگان» را تشریح کرد؛ پروژهای که در کنار شهرک سلامت بنا خواهد شد؛ شهری زنده و پویا که در پیوند با بافت اجتماعی تعریف شده است.
به گفته مسعود صرامی و به نقل از یکی از اعضای هیأت مؤسس، امیر صفایی، «نام «فرهیختگان» با خرد و احترامِ ویژه به سالمندان انتخاب شده و درخور شأن این نسل است.
حروفِ ابتدای عبارت «شهر فرهیختگان اصفهان» ترکیبی از ش—ف—ا را پدید میآورد که به کلمهٔ «شفا» اشاره دارد؛ نمادی از سلامت، آرامش و کرامت برای ساکنان آینده این شهر.»
صرامی با اشاره به رویکرد این طرح گفت: شهر سالمندان، پاسخی ساختاری به یکی از مهمترین دغدغههای اجتماعی امروز است؛ پروژهای که با جدیدترین متدهای روز دنیا و بر پایه تجربه، در راستای بهبود کیفیت زندگی سالمندان و ارتقای آرامش خانواده ساخته خواهد شد.
او افزود که وقتی نسل جوان نسبت به آینده خود و والدینش اطمینان داشته باشد، با آرامش بیشتری به زندگی، ازدواج و فرزندآوری فکر میکند؛ از این منظر، سرمایهگذاری در زیرساختهای سالمندی، مستقیماً در خدمت حفظ جوانی جامعه قرار میگیرد.
وی همچنین از همراهی استاندار اصفهان دکتر جمالینژاد و دیگر سرمایهگذاران بخش خصوصی در این مسیر خبر داد و تأکید کرد مشارکتهایی از جنس مسئولیت اجتماعی نه با نگاه سودمحور کوتاهمدت، بلکه با هدف خلق یک الگوی پایدار برای آینده شهر اصفهان شکل گرفته است؛ مشارکتهایی که با حضور سرمایهگذارانی چون حُرّ و علیرضا نعمتبخش جلوهای عملی یافتهاند.
نشست شورای سالمندی کشور در اصفهان، نقطه تلاقی سیاستگذاری، سرمایه اجتماعی و مسئولیتپذیری اقتصادی بود؛ نشستی که نشان داد پاسخ به چالش سالمندی تنها در آمار و هشدار خلاصه نمیشود، بلکه در طراحی آیندهای امن، انسانی و امیدبخش برای همه نسلها معنا پیدا میکند.
این نشست فراتر از یک گردهمایی رسمی، تلاشی بود برای پاسخ به یک پرسش بنیادین: چگونه میتوان همزمان با مدیریت سالمندی جمعیت، امید اجتماعی را تقویت کرد و امنیت روانی نسل جوان را برای ساختن آیندهای پرجمعیتتر و پویاتر فراهم آورد؟
نشست شورای سالمندی کشور در اصفهان، گامی در مسیر پاسخ به همین پرسش بود؛ گامی که اگر درست ادامه یابد، میتواند سالمندی را از «بحران» به «فرصت» بدل کند.
